IM Achilles M. Surinx

In Kortrijk is gisteren een maand voor zijn 85° verjaardag dichter, Davidsfonds-man en oud-onderwijzer Achilles M. Surinx overleden

Vincent Coomans schreef een sereen afscheidsbericht dat we hier met zijn toestemming graag overnemen. 

"Op deze troosteloze nazomerdag volgt dan het treurige nieuws dat Achilles Surinx is overleden. Een getalenteerd dichter, die ik altijd groette als dé dichter van Kortrijk. Op de muur van de Appel siert nog steeds zijn prachtige gedicht "Nog een dag" waarop hij plichtsbewust neerschreef wat die dag zijn aandacht trok. Achilles was een minzame man. De voorbije jaren stond hij altijd aan de zijlijn aanmoedigend te kijken naar wat literair bewoog. Attent ook, berichtjes als nieuwjaarsbrieven die hij mij stuurde via LinkedIn begot. Vaak een mailtje tussendoor.

Achilles volgde alles nauwgezet en vergat nooit degenen die verdienstelijk hun schouders zetten onder de poëzie. Als lid van het adviesorgaan van de bib deelde hij vrijpostig zijn goede ideeën over wat er nodig was in de stad. Hij legde mee de kiem van wat uiteindelijk Letterzetter van Kortrijk werd. Hij bouwde mee aan het idee van het collectieve stadsdichterschap. En later haalde hij jaar na jaar goede auteurs naar de stad met zijn geliefde Toast Literair. Tot een stuk in de 80 was hij op de afspraak in het Het Penhuis. En altijd weer een glimlach. Een dichterlijke toets.

Soms was het niet meer dan een vers, maar het kleurde, verzachtte en gaf hoop. Achilles, ik ga je missen. Net wanneer een samenleving haar dichters het hardste nodig heeft, moet jij vertrekken naar een plek van waaruit - wie weet - je dan toch misschien de gekken het zwijgen kan opleggen en de poëzie het weer kan laten winnen van het ratio en de vloek van het rendement. We moeten blijven geloven.

Rust zacht, vriend.

Het voelt nu al vreemd dat je er niet meer bent. "

© Vincent Coomans
Coördinator van het collectieve stadsdichterschap Letterzetter en het Memento Festival.

.../...
In 2017 publiceerde Achilles samen met uitgeverij Aleph Press "Wat het voorstelt" (Gedichten 1989-2017), een mooie bloemlezing uit het verzameld werk van deze minzame en bescheiden Kortrijkse dichter die in onze herinnering zal blijven voortleven. 

Een aantal gedichten zijn steeds na te lezen via dit Achilles' Digther-label.

Over zijn verzamelbundel: 
'Wat het voorstelt' - Digther-link

Storm - Hedwig Du Jardin

Storm,
 
je had je naam gestolen van de wind 
die wijds in je wilde waaien 
oplaaien in je smeulend vuur
drinken van het helderste water
rusten op veerkrachtig mos,
jij was zijn gelijke.
 
Tot de wind verhaal kwam halen
wist, dat hoog in het noorden
de vorst je kon kraken, hijzelf
jou in je eerste sneeuwstorm
blijvend wit zou maken.

Gaan

Zoals in een sprookje van Grimm

de zoon die niet kon erven,

zo trok je de wijde wereld in.

Dwalen door niemandsland,

een zwerfsteen

tussen magere sparren,

brede meren, stenige oevers.

Gaan. Stil staan, kijken, luisteren

hout hakken, water halen,

een wandelende monnik.

Opgaan in de laatste wildernis

over korstmos zonder grenzen,

in bloei, zoals jij.

Verhaal

Wij herhalen onszelf,

jij bent een verhaal geworden.

We kunnen er niet van zwijgen

van je lak aan natte voeten

dat je sokken droogde in de regen,

van je motto: veel natuur, weinig mensen.

Nu herhaal jij jezelf ook

nog altijd even dood en levend op YouTube.

Daar kijk je ons recht in de ogen

met die blik van zie mij, zo kan het ook.

Een zomer, een najaar lang, meer tijd

had je niet nodig.

Verbazend kort

voor een voltooid leven.

Terugkeer

door de kamers dolen

met jouw as in mijn armen,

er geen plaats voor vinden

tenzij in een donkere hoek, zolang

tot de wind van een zomerdag

je zal wakker kussen, dansend

over dat noordelijk oord van je dromen

het landschap waar je dan over waait

en er samen met de wind gaat liggen

terwijl de zwerfstenen rusten

de regen druppelt

het water klatert als altijd

Je grote liefde

In de glans van een steen, in zijn natte kleuren

sprak ze je aan. Je liet je bedwelmen, languit

op geurig moskruid, nam haar

zoals ze kwam.

Ze paaide je met haar ritme

van regendruppels op het tentzeil,

omhelsde je koel in het meer,

leste je dorst, was je bron.

Ze schreef je naam in het zand,

joeg de wolken op, danste in de kruinen

deed de golven aanrollen op het strand

waar je een feestje bouwde zonder mensen

pruttelde je maaltijd op haar vuur.

In het donker keek je in de vlammen,

ze was er altijd. Ze was je genoeg.

Een jaar later

Hoe beweegt verdriet?

Niet. Het ligt neer

tenzij het kruipt, achteruit

buigt, zich kromt

in een kring rond een vuur

waarin we hadden gedacht je terug te zien.

We hoopten de datum voor te zijn

met enkele dagen, we wilden je leven vieren,

je laatste gelukkige uren. Maar de wintertijd

haalde ons in en de rook benam ons de adem.

We zaten in een grote kring

ver van elkaar, elk alleen met jou.

© Hedwig Du Jardin

De video-stills zijn van haar overleden kleinzoon Storm.

.../...

Hedwig Du Jardin (Kapellen, 1950) is dichter en gaf eerder bij Uitgeverij P de bundels 'Licht & traag & diep' (2020) en 'Licht happen' (2023) uit.

Naast haar bezigheden als dichteres, werkte ze onder meer met studenten in het sociaal hoger onderwijs rond het lichaam en creativiteit en begeleidde ze dansgroepen. Nadien trainde ze mensen in het omgaan met ziekte, pijn en spanning.

Op 25/10 publiceert ze met 'Storm' haar derde dichtbundel, uitgegeven bij Uitgeverij P.

Met foto's en video-stills van haar overleden kleinzoon Storm.

De bundel wordt op 25/10/2026 - eerste dag van het Winteruur -  om 11u voorgesteld in de Bremtkapel in Bierbeek. Iedereen welkom! Maar de plaatsen zijn beperkt. Om zeker een plaats te hebben kun je gratis inschrijven op www.deborre.be/bib/storm .

Vierde literaire avond van De Geus

 

Op zaterdag 24 oktober 2026 gaat in Cultuurcafé 't Parlement in Harelbeke om 19:00 uur de vierde literaire avond van Kunstkring De Geus door.

Het programma oogt voortreffelijk. De dichters van dienst zijn Christoph Bruneel, Pierrette COffrée, Rogier de Jong, Kris De Lameillieure en Siham Machkour.

Er is muziek van de Caravan Juke Joint Band en de presentatie is in handen van literaire multiman Andreas Van Rompaey. Inkom gratis en  iedereen is van harte welkom!

De literaire avond van De Geus is in Harelbeke voorwaar een mooie poëtische traditie voor het najaar aan het worden.

(P.R.)

Verslag: de derde literaire avond van de Geus in 2025

Bédoin, een gedicht uit 'Bidon Collé' van Patrick Cornillie

          Bédoin, département du Vaucluse

 

 

En ’s avonds denk je: pas als

de laatste wielertoerist zijn pronkstuk en -zucht

op stal zet, de warmte van de dag op terrassen

en onder luifels gaat pleisteren en het duister

de gordijnen rond het dal schuift.

 

Pas dan hoef je van op het dorpsplein,

bij elke straathoek niet langer op die steenpuist,

die reus van een knuist, die Kale Berg te letten.

En kan Bédoin eindelijk weer gewoon klein,

half versleten en Provençaals zichzelf zijn.

 

Maar dan nog. Dan nog.

 

© Patrick Cornillie

Uit de bundel "Bidon Collé", bekroond met de Scriptomanen-prijs 2026. Meer info over de prijs en over de uitreiking ervan op 16 oktober 2026 e.k. vind je via deze Digther-link.

Maarke-Kerkem, een gedicht uit 'Bidon Collé' van Patrick Cornillie

         Maarke-Kerkem, Vlaamse Ardennen

 

De stilte van een ochtend.

Kasseiwegen, knotwilgen, beemden. 

Paarden die roerloos bij een prikkeldraad

staan en de kilte er langs hun neusgaten 

uitslaan. Het weinige in zo’n tafereel. Of net

het teveel. Het is maar hoe je het bekijkt.

 

Zo’n landschap, er valt niet aan te ontkomen.

Alles is zoals het lijkt. Zoals alles lijkt het niets.

Tenzij voor die ene kerel in zijn kleurrijke truitje,

op de Eikenberg, op de fiets. Een heer die de tijd

neemt om af te stappen, daar waar eender welke

andere wielertoerist zeker door zou trappen.

 

© Patrick Cornillie

Uit de bundel "Bidon Collé", bekroond met de Scriptomanen-prijs 2026. Meer info over de prijs en over de uitreiking ervan op 16 oktober 2026 e.k. vind je via deze Digther-link.

Jan Wauters, een gedicht uit 'Bidon Collé' van Patrick Cornillie

Jan Wauters

 

 

Het was hoogzomer en overal hoorde je

Zijn Stem. Op hofsteden en stoppelvelden,

bouwwerven, het schrijnwerkatelier en

dwars door de felgekleurde vliegenlinten

in het deurgat van het dorpscafé.

 

Het was hoogzomer en iedereen kleefde

met zijn oor aan de transistorradio.

Bewondering voor Van den Bossche en

Merckx, gejuich voor Godefroot en Leman,

vaak ook gemor om Zoetemelk of Poulidor.

 

Allemaal leefden ze mee: de schoolmeester

in congé, de metselaar, de fietsenmaker,

beenhouwer en boer. En altijd weer werden ze

euforisch en raakten ze helemaal buiten adem

bij zoveel flitsende demarrages op Radio Tour.

 

© Patrick Cornillie

Uit de bundel "Bidon Collé", bekroond met de Scriptomanen-prijs 2026. Meer info over de prijs en over de uitreiking ervan op 16 oktober 2026 e.k. vind je via deze Digther-link.

Prijs van de Scriptomanen voor 'Bidon Collé' van Patrick Cornillie

Uitgeverij De Scriptomanen vzw schreef een wedstrijd uit voor de beste dichtbundel van een Vlaams auteur. Uit alle inzendingen koos een deskundige jury voor het script van 'Bidon Collé', een bundel wielergedichten van Patrick Cornillie. De prijs voor de winnaar - de 'Scriptomaan van 2026', zeg maar - is de uitgave van de bundel. 

Prijsuitreiking en voorstelling van de bundel (120 p.) met wielergedichten zullen plaats vinden op vrijdag 16 oktober in de bibliotheek van wielergemeente Wevelgem.

Voorintekenen op dit bekroonde boek kan tot 4 oktober, en dit aan vriendenprijs, met een unieke extra er bovenop (en een nog exclusiever cadeautje voor de 33 eerste voorintekenaars). Alle informatie vindt u in de bijlage, en op de webpagina van uitgeverij de Scriptomanen:

https://www.scriptomanen.org/2026/09/bidon-colle-bekroonde-wielergedichten.html

Ik hoop u daar en dan alvast te mogen begroeten, graag een seintje naar info@inter-actief.be als u eraan komt (en met hoeveel personen) want de plaatsen zijn beperkt... en Vlaanderen telt aardig wat poëzieliefhebbers die van de koers houden. En omgekeerd, veel wielerfanaten die graag eens een gedicht lezen.

Patrick Bernauw, uitgever, in zijn persbericht

.../...
De Schaal van Digther heeft het genoegen om vanaf morgen drie gedichten uit de bekroonde bundel te mogen publiceren. 

Ondertussen is Patrick Cornillie - het kan niet op voor de man uit Lichtervelde - ook bekroond met de MIKA-Poëzieprijs van Middelkerke.

Bidon Collé bij de Scriptomanen
Website Patrick Cornillie

Vroeger - Hendrik Carette

Vroeger was 't in Brugge echt veel beter

De stad had nog kleine domeinen van stilte
en in de Jerusalemstraat bevond zich
een kerk die niet van de grote Kerk was.  

Op 1 mei zag ik elk jaar de charismatische voorman
Achiel v. A. vooraan in de stoet.  
En in de winter schaatste ik op de Damse vaart. 

Aan 't Minnewater wandelde de filosoof van 't Sashuis
en van 't Zand naar een pand
stapte ik door de Steenstraat. 

In de crypte van het heilig bloed was het aardedonker 
en op het stille kerkhof in Steenbrugge
was het altijd Allerzielen. 

Op het Belfort hamerde de beiaardier op het klavier   
en aan de Groene Rei
bewaarde ik mijn metaforen in antieke amforen.    
                                

© Hendrik Carette

Hendrik Carette - © Bert Bevers

Vier jongens op een foto

vlnr Frederik Lucien De Laere, Jan Wijffels,
Denis S.M. Vercruysse en albrecht b doemlicht

Soms zijn er foto's die iets laten uitschijnen... Of waarvan je hoopt, zou het kunnen ja, dat deze foto iets laat uitschijnen? 

Op Facebook delen de vier jongens van Het Venijnig Gebroed (het meisje ontbreekt) een foto... Steken ze de koppen bij elkaar en komt er in 2027 (of nog net iets vroeger) een kleine comeback of wordt het zowaar een doorstart?

Ach, het kan natuurlijk gewoon dat de vier 's samen in Brugge iets wilden drinken, want daar zijn aldaar zeer geschikte plaatsen voor. Toch benieuwd of hier achter dit fotobericht ooit een "Wordt vervolgd" achteraan mag. 

#hetvenijniggebroed #broeiterietsonderdebrugsezon

Blog van Het Venijnig gebroed 
Het Venijnig Gebroed op Facebook

Terug - Miel Vanstreels

Terug

Mijn ouderlijk huis bestaat
enkel nog op foto's, op
een schilderijtje en
in mijn hoofd,
 
mijn vader bouwde het eigen-
handig met alles wat er
na de oorlog restte
aan dromen,
 
kort na zijn dood werd het
gesloopt om plaats te maken
voor nieuwe tijden,
 
vandaag ging ik terug
en hoorde mijn vader
in alle vroegte bezig
op zijn duivenhok,
 
terwijl hij de vloer
schoon schraapte
praatte hij
tegen zijn duiven
 
liefdevoller

dan hij ooit
tegen zijn kinderen
durfde doen
 
© Miel Vanstreels
 

Vogels - Willy Brandt

Vogels  

Voor mij ligt ‘Het Vogelboek’ van de Engelse professor Robert Macfarlane. Een boek waarin op meesterlijke wijze 47 vogelportretten verzameld zijn. De poëtische teksten worden ondersteund door tintelende aquarellen van de hand van Jackie Morris. De Engelse bijtitel ‘A field guide to wonder and loss’ wijst ons op hoe breekbaar en bedreigd die kleine vliegende wonderen zijn. 

Ik heb ook het boek ‘Vogels in de cultuur’ van mijn vriend en poëet Johan Boussauw. Hier gaat het over naamgeving, legendes en sprookjes in verband met vogels.

Die twee boeken vormen voor mij een tandem, een bron van veel leesplezier.

Bij mij roepen ze de vraag op hoe de wereld er zou uitzien zonder vogels. Het zou alvast een stille, veel minder kleurrijke wereld zijn. Da's wel zeker.

Ook kwam de vraag in mij op welke vogel ik zou willen zijn, indien ik ooit als vogel zou reïncarneren.

Zou ik een fazant zijn? Een kleurrijke pronker die laat zien welke talenten hij in huis heeft? 

Zou ik eerder een grijze mus zijn? Al is het maar om niet op te vallen, om me niet te moeten uitsloven in kleurenpracht, of om gewoonweg deel uit te kunnen maken van een pluimige bende die graag verstoppertje speelt?

Of zou ik eerder een putter zijn? Klein maar mooi, met een rode vlek op mijn gezicht als teken van schaamte voor de wereld waarin ik leef?

Of zou ik een wilde zwaan zijn, omdat ik geloof in een leven lang samenzijn met dezelfde partner. Om de sierlijkheid ook, of omdat het niet nodig zou zijn om mooi te kunnen zingen.

Of een goudvink. Om op mijn manier kleur te kunnen geven aan het leven. Al zou ik dan aan woningnood lijden wegens het verdwijnen van de boomgaarden waarin ik zou leven.

Of simpelweg een nachtegaal? Om het leven te kunnen bezingen, misschien samen met mijn partner, in een schemerduet, met in elkaar gevlochten stemmen?

Of liever nog een veldleeuwerik? Om mijn hoogtevrees te kunnen overwinnen en om van daar heel boven de schoonheid van het vlakke land te kunnen bewonderen?

Of zou ik een kwikstaart zijn? Om niet langer een stijve hark te zijn, maar om te kunnen bewegen als in een dans, een ballet. Om rank en snel te kunnen zijn.

Of een Noordse stormvogel? Om urenlang boven de grijze oceanen te kunnen zweven, ongevoelig voor de koude winden, onvermoeibaar te zijn?

Of een winterkoning? Om onopvallend te zijn, om in een wereld te kunnen leven waarin alles klein is, maar waarin ik toch een koning zou kunnen zijn?

Of een ijsvogel. Sprankelend blauw te zijn, de kleur van het diepe gletsjerijs, maar toch niet koud en ijzigs. Of gewoonweg omdat het azuurblauwe van mijn verenkleed een van de mooiste kleuren in de natuur zou zijn?

Of word ik liever een bosuil? Om de mensen met een slecht geweten met mijn nachtelijke roep de stuipen op het lijf te kunnen jagen? Of om geluidloos door het leven te kunnen zweven?

Ik kan moeilijk kiezen welke vogel ik zou willen zijn. Misschien toch maar een merel, gewoon, om dat mooie lied dat ik zou kunnen zingen. Een liefdeslied voor al wat leeft.

Om het even, maar ik zou alvast iemand zijn waarbij mooi of lelijk zingen geen rol speelt, maar deel uitmaakt van het wezen met veren en vleugels dat ik zou zijn.

Het zou geen rol spelen wie ik ben. Een vogel, al dan niet een rare vogel. Met een toekomst, of ook weer niet. Want ons luchtruim wordt ieder jaar leger.

Denkend aan de woorden van Bertolt Brecht: "In de duistere tijden, zal er dan ook gezongen worden? Ja, er zal ook gezongen worden. Over de duistere tijden". En zo laat ik de gevleugelde toekomst haar vrije vlucht nemen.

© Willy Brandt  

Willy Brandt - de naam is echt géén pseudoniem - is voornamelijk fotograaf. Maar af en toe schrijft hij ook wel 's een gedicht of een flard persoonlijk proza annex cursiefje. 

Het programma van het nieuwe Penhuis-seizoen is bekend!

Het Penhuis van Gie Devos en medewerkers is in Kortrijk toe aan het 24e seizoen met literaire en filosofische ontmoetingen. Vijf zondagvoormiddagen is er een dichter, filosoof of prozaïst te gast die door een gastheer of -vrouw wordt geïnterviewd. Ook het publiek is nauw betrokken, vragen stellen aan de uitgenodigde auteurs is altijd mogelijk. Iedereen is welkom. 

Plaats van afspraak: de Deelfabriek, Rijkswachtstraat 5, 8500 Kortrijk.

programma 2026-2027 [seizoen 24]

• 4 oktober 2026 • Mensje van Keulen
• 22 november 2026 • Joris Van Casteren 
• 7 februari 2027 • Marlies De Munck 
• 21 maart 2027 • Nicolien Mizee  
• 25 april 2027 • Ester Naomi Perquin

Alle info via:
https://www.kortrijk.be/bibliotheek/hetpenhuis

Het Penhuis op Facebook

Meander-interview met Daniël Franck

"Ons leven is niet meer dan een kortstondige rimpeling op het water. Misschien raken we even anderen aan, maar daarna wordt alles weer vergeten en gaan die anderen weer verder. De rode draad van deze bundel is afscheid nemen. Dit gedicht is één van die gestaltes waaronder dat terugkeert."

Daniël Franck, redactielid van 'De Schaal van Digther' publiceerde dit voorjaar een nieuwe dichtbundel: "Lagen van glas". Naar aanleiding van de bundel had dichter Wim Vandeleene voor Meander een uitgebreid gesprek met hem.

Dit kun je nalezen via deze Meander-link.

De bundel bij Uitgeverij P.

Daniël Franck tijdens de voorstelling van 
de bundel op 21/3/2026 in Gent.

Gedicht#3 uit 'steen, vuur, zee' van Jan Geerts

We ontwaken en komen elkaar tegen.
Het is een dagelijks weerzien.
We wisselen dromen uit
en denken aan de toekomst.
 
De nacht was mild.
We waanden ons jong en buigzaam.
We wilden dat we dieren waren.
Onze kleren liggen leeg en
hulpeloos op de grond.
 
Op de radio horen we
van file en inflatie. Onze tijd
wordt steeds langer en duurder.
 
De zon valt binnen. Wij
beginnen te groeien.
 
Het is goed zo. De huur is betaald.
Wij hebben geen schulden.
 
Ik adem in je oksel.
Je ruikt naar aarde.
Mijn hand ligt op je hart.
 
Jij noemt mij liefde.
Ik noem het terug.
 

© Jan Geerts

Voorpublicatie uit "steen, vuur, zee" de nieuwe bundel van Jan Geerts. De bundel, een uitgave van Uitgeverij P, wordt op zaterdag 26 september 2026 om 20:00 uur voorgesteld in de Groene Waterman in Antwerpen.

Jan Geerts (Hoogstraten, 1972) publiceerde in diverse literaire tijdschriften en bloemlezingen. Hij debuteerde in 2004 bij Uitgeverij P met Tijdverdriet en andere seizoenen. Daarop volgden Een volle maan met onze handen ernaast (2005), De n van iemand (2008), Zwerfsteen (2012), Dat het blijft duren (2017) en Hoe er dan iets helders ontstaat (2022). Jan Geerts is ook actief als plastisch kunstenaar.

Jan Geerts bij Uitgeverij P
Weblogvan Jan Geerts

Gedicht#2 uit 'steen, vuur, zee' van Jan Geerts

Ik wilde een schaduw, een schim 
van mezelf. De dagen waren dun,
de lucht zonder kleur.

Ik boekte een vlucht, verliet de stad,
zocht het zuiden en vloog 
de zon tegemoet. 

Toen ik aankwam, kende niemand 
mijn naam. Er was een ander
klimaat, een andere taal. 

Ik wist niet hoe ik me voelde,
maar er waren windmolens.
Iemand zong een lied van honger. 

Ik herinnerde me de woorden
die al zo lang lagen te wachten
in mijn borst: steen, vuur, zee. 

Er was een weg.
Mijn voeten brandden.
Ik zette stappen in een richting. 

© Jan Geerts

Voorpublicatie uit "steen, vuur, zee" de nieuwe bundel van Jan Geerts. De bundel, een uitgave van Uitgeverij P, wordt op zaterdag 26 september 2026 om 20:00 uur voorgesteld in de Groene Waterman in Antwerpen.

Jan Geerts (Hoogstraten, 1972) publiceerde in diverse literaire tijdschriften en bloemlezingen. Hij debuteerde in 2004 bij Uitgeverij P met Tijdverdriet en andere seizoenen. Daarop volgden Een volle maan met onze handen ernaast (2005), De n van iemand (2008), Zwerfsteen (2012), Dat het blijft duren (2017) en Hoe er dan iets helders ontstaat (2022). Jan Geerts is ook actief als plastisch kunstenaar.

Jan Geerts bij Uitgeverij P
Weblogvan Jan Geerts

Gedicht#1 uit “steen, vuur, zee” van Jan Geerts

Mensen volharden in geluk.
Ze lopen hand in hand over straat,
kijken links en rechts en wachten
tot het veilig is.
 
Iedereen is op weg.
Iedereen verzint woorden
voor wat er is en wat er niet is.
Iedereen maakt gebaren, droomt
van vleugels en gelooft
tot in de kleinste dingen.
 
Iemand schreef ooit dat niets bestaat
dat niet iets anders aanraakt.
 
(Ik dacht aan jou.)
 
Zo is er altijd wel iets;
de regen, of de koude wind
bijvoorbeeld, die niets
onaangevoeld laat.
 
Ik wil je omhelzen en zeggen
dat wij gemaakt zijn om te verliezen,
maar vind geen woorden
die niet al verloren zijn.

© Jan Geerts

Voorpublicatie uit "steen, vuur, zee" de nieuwe bundel van Jan Geerts. De bundel, een uitgave van Uitgeverij P, wordt op zaterdag 26 september 2026 om 20:00 uur voorgesteld in de Groene Waterman in Antwerpen.

Jan Geerts (Hoogstraten, 1972) publiceerde in diverse literaire tijdschriften en bloemlezingen. Hij debuteerde in 2004 bij Uitgeverij P met Tijdverdriet en andere seizoenen. Daarop volgden Een volle maan met onze handen ernaast (2005), De n van iemand (2008), Zwerfsteen (2012), Dat het blijft duren (2017) en Hoe er dan iets helders ontstaat (2022). Jan Geerts is ook actief als plastisch kunstenaar.

Jan Geerts bij Uitgeverij P
Weblogvan Jan Geerts

Het vitrinekastje - Lieven Vandekerckhove

Het vitrinekastje

Het witgelakte vitrinekastje is niet hoger en niet breder dan vijfentwintig centimeter. Het is ongeveer vijf centimeter diep, en de plankjes waarmee het is samengesteld, zijn ongeveer twee centimeter dik. Vrij veel hout dus, waardoor het kastje vrij zwaar is en stabiel staat. Binnenin is tegen de wijnrode rug een sneeuwwitte passe-partout geplaatst, die als een geopend venster mooi ruimte laat voor de felle achterliggende kleur.                                                                             
Ik heb dat ding gekocht op een markt voor hobbykunstenaars als verjaardagsgeschenk voor Lode, mijn tweelingbroer. Immers, tegen de rode rug heeft de schepper van het werkje het gebombeerde restant van een gebroken eierschaal gekleefd, waaruit de plastic kopjes van twee lachende borelingen tevoorschijn komen. Kwamen ze niet uit het ei gekropen, ik had er de twee oude mannekes uit de Muppet Show in gezien. Maar de figuurtjes in het vitrinekastje staan niet voor twee sarcastische ouderlingen die op alles en nog wat mekkeren, ze staan voor het leven zelf van twee broertjes die vol verwachting samen het leven zijn binnengestapt. De kopjes zijn identiek, ze hebben dezelfde grote oren en eenzelfde kleine bolletje dat hun neusje voorstelt; en onder hun neusje laat eenzelfde rode streepje de twee baby’s lachen van blijdschap, nu ze eindelijk uitgebroed zijn. Dat kan nog niet lang geleden gebeurd zijn, want bij beiden kleeft nog een stukje van de eierschaal op het hoofd. Boven de tweeling fladderen twee spierwitte plastic duifjes, in de lucht geworpen om het feestelijk gebeuren kracht bij te zetten.  Links van de rode doorkijk staat op de witte passe-partout in potlood de handtekening van de kunstenaar, onleesbaar zoals de handtekening van een kunstenaar moet zijn. Onder het venster lees ik, eveneens in potlood geschreven: ‘Happy Birthday’. Treffender kon in dit geval een verjaardagsgeschenk niet zijn, vond ik.                                                                                                                      
Maar hoe gaat dat met geschenken die men aankoopt lang vóór ze dienstig moeten zijn? Ze komen voorlopig in een lade terecht, in een koffer, in een kast, waar ze zelfs het risico lopen de vergetelheid in te duiken. Het presentje voor mijn broer verging het zeker niét zo. Ik had het dan wel gekocht lang vóór zijn verjaardag, maar het domweg vergeten op die dag kon in principe niet, want juist om dat te voorkomen – en er ook zelf een beetje van te genieten - had ik het op mijn buffetkast geplaatst, van waarop ik elke morgen door de net verloste tweeling lachend begroet werd. Maar goed dat er geen geluidsopname in verwerkt werd.                                          

Helaas, toen onze gemeenschappelijke verjaardag aanbrak, waren we onvoorzien zo ver van elkaar verwijderd, dat het contact van lieverlee beperkt bleef tot een telefonische uitwisseling van gelukwensen - zonder veel poespas, zoals dat gaat bij mannen die elkaars binnenste binnen sinds jaar en dag kennen, en het met sentimenten graag kort houden. Dus bleef de plastic tweeling vooralsnog op mijn buffetkast staan wachten op de volgende verjaardag. Want er weken, laat staan maanden later mee komen aandraven vond ik nu ook niet bepaald de juiste manier van doen, ik hou niet van mosterd na de maaltijd. En er bij een andere feestelijke gelegenheid mee uitpakken is nóg zinlozer: een geschenk dat zo exclusief als verjaardagsgeschenk in de verkoop gezet was, kon bezwaarlijk als kerst- of nieuwjaarsgeschenk dienen - gegeven dat we tegen elke verwachting in elkaar in de kersttijd met een geschenk zouden verrassen. Ik zou dus maar beter mijn ongeduld nog een jaar langer verbijten.                 

Maar ook met dat plan liep het weer mis. Die ‘volgende verjaardag’ was niet alleen – zoals steeds - ook mijn verjaardag, het was daarnaast ook voor beiden een ronde verjaardag: een verjaardag die maar om de vijf jaar gevierd wordt. Daar had ik natuurlijk zelf geen schuld aan, en mijn broer ook niet, maar die samenhang was er wel verantwoordelijk voor dat ik ook die keer niet met mijn presentje naar Lode kon afzakken om het hem ‘op het juiste moment’ te schenken. Mijn eigen familiale aanhang had immers thuis enig feestgedoe geprogrammeerd, waardoor er voor een bezoek aan mijn broer geen ruimte was. Dus bleef het vitrinekastje weer eens staan waar het nu al zo lang was blijven staan.

Les excuses sont faits pour ’s en server, n’est-ce pas? Dat zich maar één keer per jaar de juiste gelegenheid voordeed om met dat kastje te doen waarvoor ik het gekocht had, was een aanvaardbaar excuus om er zelf al die tijd van te genieten. Op de duur vond ik het zelfs alleen nog maar een beetje vervelend dat mijn attentie de oorspronkelijke bestemmeling niet bereikte. Hoe langer dat kastje bij mij thuis bleef staan, hoe méér de urgentie leek af te zwakken om het daadwerkelijk ook te geven aan het feestvarken voor wie het oorspronkelijk bedoeld was. Maar dit jaar was er plots wél haast bij. Lode was ziek, ernstig ziek, en het was zelfs de vraag of hem nog een verjaardag gegund was. We bezochten hem enkele keren, telkens bang afwachtend hoe we hem zouden aantreffen. Ik kon het niet helpen dat vóór we de rit begonnen, mijn blik iedere keer op het vitrinekastje viel waarin de plastic tweeling lachend tegen het leven aankeek. Maar twijfel overviel me. Of het überhaupt nog zinvol was dit mee te nemen? En bovenal knaagde de wroeging, hem dat plezier niet te hebben gedaan op een moment dat hij er nog kon om lachen. Maar die kans was verkeken, het lachen was hem vergaan – uitgerekend hij, die moppen tappend door het leven was gegaan.                                       

Zijn verjaardag haalde hij nog - de laatste, dat wist hij, dat wisten we allen. Hij zat aan tafel toen we toekwamen voor een feestje in mineur. Zijn ogen waren glazig. Een slangetje dat zich splitste onder zijn neus voerde vanuit een apparaat dat centraal in de woning stond opgesteld zuurstof naar zijn longen. De lange plastic slang die de zuurstof aanvoerde, krulde van onder zijn stoel naar de machine waaraan zijn leven vasthing. Toen ik al een poosje naast hem zat, haalde ik het vitrinekastje boven en plaatste het opzij van het bord dat vóór hem stond. Ik wist niet wat ik kon zeggen. Hij bekeek het kastje, en zweeg eveneens. Hij legde zijn hand op de mijne, ik voelde al zijn warmte, de warmte die hij zijn hele leven had uitgestraald. Ook deze keer kon hij niet uitspreken wat hij voelde, dat had hij nooit gekund. Maar hij toonde het, met dat simpele gebaar waartoe hij nog in staat was. Zelfs dat verraste me, want ik had hem als volwassen man nooit ofte nooit zijn diepste gevoelens zien uitdrukken, op welke wijze dan ook. Hij kon het niet, ook niet wanneer hem pijn werd gedaan, wat vaak is gebeurd, té vaak. Als kleine jongen reeds was hij constant op onbegrip gebotst omdat de wereld zijn onrust niet begreep. Hij heeft zijn leven lang veel moeten incasseren. Nog immer word ik opstandig als ik eraan denk dat zelfs een zielenknijper naar wie ze hem hadden meegenomen, hem ooit de mantel had uitgeveegd in plaats van hem te helpen. Zelfs Sinterklaas, die 'grote kindervriend', heeft hem ooit pijn gedaan, verschrikkelijk pijn gedaan, toen de heilige man op 6 december van het jaar stillekes alle broers met wat lekkers en wat leuks verblijdde, voor Lode echter niet méér dan een resem latjes veil had, waaraan telkens een stuk touw was vastgeknoopt. Ik vrees dat zijn onuitputtelijk gekscheren het ultieme kapitaal was waarmee hij geleerd had erkenning te kopen. En dat, terwijl hij de goedheid zelve was. Ik heb er weet van, ook al verborg hij het, hoe hij met zijn roekeloze vrijgevigheid anderen uit de brand heeft geholpen en daarmee zichzelf de das omdeed. Ja, ik kende hem. Nooit ofte nooit zou hij iemand in de steek hebben gelaten.                                              

We zwegen. Ik besefte dat zijn reis ten einde liep, een reis die we nog vóór de geboorte samen waren begonnen, en die daarom over alle mogelijke wissels heen voor een stuk ook onze gemeenschappelijke reis geweest was. Lang was het bezoek ons niet gegund. Ondanks de zuurstoftoevoer werd het ademen hem te moeilijk, zodat professionele interventie zonder uitstel noodzakelijk werd. Toen er werd aangebeld, zocht hij met beide handen steun op de tafel, duwde zich recht, en liet zich in de rolstoel zakken die tot tegen zijn kuiten werd geschoven. Hij verliet de woonkamer zonder nog om te kijken. Buiten keek ik de ziekenwagen na die hem voor de laatste keer naar de kliniek bracht. Ik keek, en keek, en keek, tot de wagen met mijn broer daarin uit het zicht verdwenen was. Ik besefte het, hij was op weg naar het eindstation. Een immense droefheid kreeg mij in de greep, mijn ziel werd in twee gesneden, messcherp.            

Het vitrinekastje is terug bij mij beland, mijn neef zegde dat het mij toekwam. Het staat dus weer op de zwarte buffetkast, van waarop de plastic tweeling mij elke morgen toelacht. Het zal wel kitsch zijn, zeker? Allicht is het dat. Dierbare kitsch.     

© Lieven Vandekerckhove
Uit het typoscript “Eerst koffie, dan de waarheid” van Lieven Vandekerckhove.

De auteur schreef eerder de bundels kortverhalen en cursiefjes: In schuinschrift (2019), Van A tot Z, of toch bijna (2022) en Koorddansen (2024).

 

Nachtgeluiden - Leo Stilma

Nachtgeluiden

Op  haast alle plaatsen waar
ik heb  geslapen in mijn leven
waren er  geluiden te horen:

gefladder van vogels gezoem
van koelkasten krakende treden 
en gedruppel van een kraan.
 
Maar nóóit  zal  ik de geluiden 
van die nacht in het ziekenhuis
vergeten: stemmen die steeds 

luider om  hun moeder riepen 
geruis van buisjes die de dood
moesten verjagen

én  de  nachtzuster die zacht
Billy Holiday,s  "Summertime" 
zong in alle vroegte, zó mooi

dat zelfs een stervende lag  te 
hummen onder zijn lakens in de 
ademloos zwijgende kamer.

© Leo Stilma

Leo Stilma op de Meander-site

Leo Stilma ( 26-4-1953) schrijft sinds 1990 poezie. Hij publiceerde veel in tijdschiften en verzamelbundels en er verschenen vier bundels van zijn hand,

Kaalslag in 1995 (Uitgeverij de Beuk),Steenslag in 1998 (uitgeverij Callenbach),In Woord en Beeld in 2000(uitgeverij  Humanitas) en in 2008  -Al ben je nog zo licht- bij uitgeverij de Brouwerij.

Met zijn Rotterdamse poëziegroep heeft hij in de lente van 2025 een bundel van Albanese en Nederlandse poëzie in Albanië gepromoot. Hij is lid van het Rotterdamse collectief Dichters voor Vrede.

Zijn gedichten gaan over liefde,leven en de dood en  moeten voor hem “als een bijl in de bevroren vijver van de ziel zijn”.