Woorden zijn mijn enige verweer - Jet Marchau

Jet Marchau bespreekt 'Moeder, Courage' van Lara Taveirne.

Woorden zijn mijn enige verweer 

Op vrijdag 6 november was Lara Taveirne te gast op Canvas in ‘Alleen Elvis blijft bestaan’. Anderhalf uur hebben mijn man en ik, en vele anderen aan wie ik de tip doorspeelde,  zitten luisteren, zonder ook maar eén moment afgeleid te zijn. Achteraf heb ik haar eén zinnetje doorgemaild: ‘Hoe goed was dat’…

En  hoe goed is ook weer haar recente roman ‘Moeder, courage’. Met komma.  Niet zoals de titel van de roman van  Bertold Brecht over een opmerkelijke vrouw naar wie ze verwijst in het interview, wel geschreven over én voor alle opmerkelijke moeders.

En kan ik dit wel een roman noemen? Eerder een verhaal, zoals  Lara Taveirne  het leven in verhalen vat.  Een verhaal in zes hoofdstukken over haar moederschap dat uitdijt naar vele verhalen van andere moeders.

In het eerste verhaal van de zes,  De grote moederstoet. Over perfect onvolmaakt moederschap, lezen we over haar superbe moeder, een oermoeder, die de vrijheid vond in het moeder zijn van vijf kinderen.

 

 ‘Mijn moeder was huismoeder, en jarenlang heb ik geloofd dat dit de overtreffende trap van moeder was. Ze was er altijd… ze had handen op overschot’.

 

Voor de stoet van moeders, werkende, haastige, een gevluchte moeder, een achteraanhollende moeder… had Lara als kleuter geen oog. Pas later, al fietsend over de dijk, in de sneeuw, in de miezerige regen, een huilende baby in een draagdoek, een huilende peuter in het zitje achteraan, krijgt ze inzicht hoe weinig vanzelf het moederschap is, en hoe ze haar moeder zo moeilijk kan imiteren, en hoe eenzaam het kan zijn.

 

Ze voelt ook hoe onzichtbaar ze wordt in dat allesomvattende moederschap.

De verhalen die ze haar kinderen vertelt, over Antigone, Jona en de walvis, het meisje met de zwavelstokje, Jip en Janneke….zijn geen vereenvoudigde,  betuttelende kinderverhalen, daar heeft ze een hekel aan,  zegt ze in het interview:  “kinderen  begrijpen misschien niet alles, maar dat hoeft ook niet.”

Dank je wel, Lara om dit nog eens zo duidelijk te stellen.  Het ritme van je stem, het magische van het verhaal, dicht tegen je aan… verhalen die ertoe doen.

 

Maar na vier jaar ze zijn niet meer voldoende.  Ze wil zelf verhalen vertellen:

Achter de droom van het moederschap zat een deur, een deur die op slot kon. En daarachter zou ik zitten schrijven.

Het voltijds moederschap duurde 4 jaar. Dan ziet ze de moederstoet weer voorbijkomen, en toen ‘bedacht ik dat een goede moeder niet per se de moeder is die voldoet aan de grote moederwoorden: beschikbaarheid, zorgzaamheid, zelfopoffering.  Ook kinderen van zoekende moeders vinden hun weg, al is het dan op de tast, met hobbels en met zijwegen. Toen was daar de gedachte: vandaag moet ik die deur vinden waarachter de schrijftafel staat.”

Het blijft zoeken, ook na de vijf romans die ze al schreef. En: ‘Gelukkig weet ik intussen dat ik geen serieuze schrijver wil zijn.”  Niet serieus misschien, maar wel een straffe schrijfster van  romans, waarin  ze  het verleden in een verhaal opnieuw droomt en  herschrijft.

In de volgende verhalen werkt ze de evolutie van haar inzicht in het moederschap verder uit.

Ook het tweede verhaal, Mater Dolorosa,  start vanuit haar moeder. Waar haar eerste naam Lara vandaan komt (‘de bekendste minnares uit de literatuur, cf dokter Zhivago), en vooral haar tweede naam: Maria, net zoals haar meter. Al laat het leven van tante Maria zich toch eerder lezen als een woelige Russische roman:  drie kinderen in leven verloren.

En hoe Lara van kindsbeen af alle mariagrotten afging, van de Zeeweg in Sint-Andries (Brugge, waar ze woonde), tot Oostakker, Banneux, Scherpenheuvel en Fatima. In Venetië ontdekte ze de Maria Dolorosa.

 ‘Alleen de lijdende variant kon nog op mijn devotie rekenen (…)  Schoonheid en verdriet- het is een combinatie die het altijd goed doet in verhalen (…). In het verhaal van tante Maria werd het in elk geval in één adem genoemd: haar onvergetelijke schoonheid, haar onmetelijk leiden.  …

Ook dit wordt verwerkt in een verhaal:  Lara stamt immers uit een familie van verhalenvertellers zegt meter Maria.  

In het derde verhaal,  Moederziel alleen,  komt de radeloosheid van het niet kunnen schrijven, hoog boven drijven. Ze vindt haar atoma-schrift terug met aantekeningen uit haar moederleven.

Zelfs in  'Pluto', ‘een heerlijk boek om te schrijven, het versprong van generatie op generatie’  laten de donkere gedachten neergeschreven in het dagboek uit haar moedertijd je huiveren:  

‘de dagboekfragmenten van de radeloze moeder neerschrijven, dat was bepaald geen lachend zonnetje schetsen. Het was met mijn ogen dicht in de donkere vijver duiken. Het troebele moeras waar ook de herinneringen lagen opgeslagen aan mijn eigen zoekende beginjaren als moeder.’

‘En: “ Te lang is het stil. Mijn hoofd is niet meer van mij. Mijn gedachten zijn melk geworden. …. Woorden zijn altijd mijn enige verweer geweest tegen het gevaarlijke donkere gat.’

In ‘Aluminium- smelterij en woordfabriek’, het vierde verhaal, vertrekt ze vanuit haar dochter en vertelt ze hoe de kinderen zich de  taal eigen hebben gemaakt: Voor mij  dekte die uitgebreide woordenschat heel geduldig het gevaarlijke zwijgende moeras af; de woordeloze tijd die volgde na hun geboorte en waarin ik dacht te verzuipen.

Die idee wordt verder uitgewerkt in het vijfde verhaal, Schilleman en meemoeders, waarin ze terugkomt op de uitspraak van Khalin Gibran: ‘uw kinderen zijn uw kinderen niet’.

Die woorden die iemand op de begrafenis van haar jongste broer Wolf, op dit dieptepunt van haar leven uitsprak, begreep ze pas later, dankzij  het leven van haar buurvrouw Mimi (‘Maria’). Naast haar eigen kinderen was Mimi een steun en toeverlaat voor vele vele andere kinderen.  Zij was een ‘wonder der natuur’ ze heeft lawines en tornados’s doorstaan … ‘Mimi keek anders naar het  moederschap: breder, voorbij de bloedband. Navelstreng, moederkoek  en DNA waren voor haar bijkomstigheden. Door Mimi leerde ik anders naar de woorden (van K.Ghibran)  te kijken: kinderen behoren niemand toe en dus dragen we voor elk kind een soort verantwoordelijkheid.’ 

Het mooiste cadeau dat ze van haar kreeg, waren haar onvergetelijke uitspraken.  Ze waren ook een belangrijke stap in de evolutie van Lara’s verhaal over het moederschap.

Lara fietst ook  langs haar vroegere dijkhuis, waar ze haar kinderen groot bracht. Het gerenoveerde huis met aanbouw past niet meer in het landschap, maar bij de toverboom’ waar een heks met een geheimzinnige tondeldoos in woonde’  geeft ze een klopje op de stam ‘om te laten weten dat ik er ben.’

En dat brengt haar en ons terug naar de verhalen die ze haar kinderen vertelde, en hoe ze die zich in haar fantasie soms anders herinnerde;  ook naar de namen die ze aan de poes, kippen, dochter gaf.. naar de verhalen die ze zelf las en recupereerde in haar eigen verhalen :

‘Ik heb altijd blind in verhalen geloofd’ ‘Sterker nog, soms was het alsof personages stukjes DNA in me achterlieten, gewoon door er over te lezen. Vrouwelijke figuren vaak, naar wie ik opkeek.’

Verhalen: de hele essentie van Lara Taveirnes auteurschap.

Het zesde en laatste verhaal  , Mijn zelfgeknutselde, rinkelende moeder, eindigt bij wie haar eerste verhaal begon: haar moeder. En onvermijdelijk met haar moeder  verbonden, haar broer Wolf.

In een lade van haar grootmoeder vindt Lara een doos met een zelf geknutseld beeld van haar moeder. Als peuter wou ze er alles aan doen om haar moeder gelukkig te maken. Knutselde ze die ook zelf in dit verhaal? Haar altijd welgezinde, ‘huppelende’ moeder uit Venetië, stopte na Wolfs dood met huppelen.  

‘Verward was mijn broer op zoek gegaan naar een nooduitgang en in zijn haast had hij de deur open laten staan. Sindsdien tocht en waait het in het leven van mijn moeder.

Lara beseft dat ze niet alleen een broer verloren is, maar ook een moeder.

Ik heb Moeder, courage twee keer gelezen. Naast veel passages staan er potloodstrepen, klaar om ze later opnieuw te lezen. Omdat ik ze herken, omdat haar ideeën en woorden me helpen, omdat ze zo bijzonder goed verwoord zijn.

Hoe kan ik uit dit boek (en uit het interview)  het auteurschap van Lara Taveirne in een paar zinnen en woorden samenvatten?

Verhalen, om te starten, eigen verhalen  gepuurd uit het verleden, gereconstrueerd in het heden en  met het DNA van  inspirerende personages uit andere romans.  Verhalen die ons, als lezer, ook vooruithelpen en inzicht geven.

Maar ook eenzaamheid, twijfel, radeloosheid soms..  Om ‘deed ik, doe ik het wel goed? Wie heeft hier iets aan?’ Veel Lara! Heel zeker!

En vooral de taal. Met een grote T: Lara Taveirnes onweerstaanbare  manier van verwoorden, geen ellenlange beschrijvingen, wel overdacht: het juiste woord in het juiste beeld. Direct zichtbaar. Er staan veel potloodstreepjes naast in mijn boek.

Iedereen die Moeder, courage op mijn boekensteun voor het venster ziet, en het wil lenen, mag het komen vragen. Maar of ik het eigenlijk zelf even kwijt wil?

In boekenvriendschap, Jet

© Jet Marchau


Deze recensie verscheen ook op:
Brugge leest 
De leeswereld van Jet Marchau

 

 

 

Schrijven en uitgeven van poëzie in Vlaanderen anno 2026 - Patrick Bernauw

 

Dames en heren,  

Tussen de open brieven door – van pak weg de universiteitsbibliotheek Gent en de Openbare Bibliotheek Brugge – was er ook dit zo goed als eenregelige mailtje:  “Voor de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience die het binnenkort met minder moet doen, bestel ik 1 exemplaar van het boek “Bidon Collé” van Patrick Cornillie.”

Het wierp mij in één klap meer dan 40 jaar terug in de tijd, toen je als auteur of uitgever van elk nieuw boek nog 50 exemplaren kon slijten aan het Vlaamse Departement Cultuur. Toevallig had ik begin september, tussen weer andere open brieven door, deze keer over de ontlezing bij jongeren, ook nog eens opgezocht waar we vandaan komen met de steun van de Vlaamse Gemeenschap aan “de auteurslezing”, zoals ik er hier vandaag één voor u mag geven. Naar het schijnt een belangrijk instrument voor leesbevordering, althans volgens die overheid. 

Onder Patrick Dewael werd de regeling veel zichtbaarder en ambitieuzer, met de publicatie van een lezingenlijst in 1988, waardoor het lezingencircuit een enorme stimulans kreeg. De overheidstussenkomst bedroeg toen 4000 frank per lezing – 100 euro – en een auteur of kunstenaar kon er tot 25 stuks per jaar doen. Het budget bedroeg tussen 1989 en 1993 ongeveer 10 miljoen frank (circa 248.000 euro) en de vergoeding werd in die periode ook verhoogd tot 5000 Belgische frank per lezing (124 euro). In 1992 hielden we met z’n allen 2.241 gesubsidieerde lezingen, enkele jaren later werd het plafond verlaagd naar 15 subsidies per auteur en per jaar.

In 1999 verhuisde de regeling naar het Vlaams Fonds voor de Letteren, dat nu Literatuur Vlaanderen heet. En toen is daar iets merkwaardigs gebeurd: de 5000 frank uit de jaren 90 werd geen 124 euro, maar devalueerde naar de 100 euro van de jaren 80. De tussenkomst van de Vlaamse overheid was 30 jaar geleden met andere woorden groter dan ze nu is, en als we ook rekening houden met drie decennia inflatie, wordt het pas helemaal schrijnend.

Uit cijfers van Literatuur Vlaanderen blijkt dat de grens van 3000 gesubsidieerde lezingen per jaar recent is overschreden, maar het hoera sfeertje rond die cijfers mag wat mij betreft een stevige domper krijgen. Als je de 300.000 euro van nu vergelijkt met de – omgerekend – 248.000 euro uit 1989, en je neemt ook de index in de vergelijking op, zie je een forse dalende lijn.

De geweldige boost die de Vlaamse jeugdliteratuur gekend heeft, sinds eind jaren 80 en tot omstreeks de eeuwwisseling, had veel te maken met de lezingensubsidies. Omdat je je boek rechtstreeks kon “promoten” bij je publiek in de scholen en de bibliotheken, bleven de verkoopscijfers in die jaren vrij hoog. Schoolbibliotheken en “gewone” bibliotheken kochten massaal in. Het maakte dat je als jeugdauteur voldoende tijd kon vrijmaken om te groeien in je vak, zodat onze boeken ook vertaald werden in allerlei buitenlanden en daar ook belangrijke prijzen wegkaapten. Uiteraard had dat alles ook zo zijn weerslag op de “leesbevordering”. Het was een win/win.

En nee, de neergang van de geletterdheid bij jongeren en het instorten van de markt voor jeugdboeken heeft niet alleen met de gekortwiekte lezingensubsidies te maken. Maar om de tendens te keren, kunnen de huidige beleidsmakers misschien ook eens nadenken over deze kleine geschiedenis van de auteurslezing en het departement Onderwijs aanspreken. Bij de jongste besparingsronde wilde de minister van cultuur alvast niet meer besparen op de scheppende kunstenaars, in plaats daarvan heeft ze dan maar de databanken van ons collectief cultureel  geheugen koudweg afgeschaft.

Wat heeft dit met “Bidon Collé” en Patrick Cornillie te maken?  Welnu, dames en heren, het schrijven en uitgeven van poëzie wordt steeds meer een don quichotteske daad van verzet in een samenleving die steeds strakker geregeerd wordt door… hier komt ie… een algoritmische, artificieel intelligente schijnwereld, waarin zowat alles moet wijken voor de economische belangen van de nieuwe oligarchen... Ja, ik heb een tijdje nagedacht over deze zin, zoals u kunt horen. Maar het zijn wel deze oligarchen en hun marionetten die de jongeren hun toekomst afnemen en die ons verleden uitwissen, met als enig doel… ja, vult u dat zelf maar in.

Poëzie laat zich vooralsnog niet schrijven door AI en verzet zich tegen de puur utilitaire beginselen die jammer genoeg ook steeds meer ons onderwijs kenmerken. Herman De Coninck zei daar het volgende over, in zijn essay Over de troost van pessimisme:

Toen ik ooit lesgaf, poëzie, aan jongens die daar helemaal niet om gevraagd hadden, was de eerste vraag: moeten we dat kennen voor het examen? Nee, voor het leven, zei ik. En de tweede vraag was: waartoe dient dat dan?

Ik vond dat een erg domme vraag, en probeerde kwaadaardig te onthouden wie ze gesteld had. Poëzie dient namelijk nergens toe, en dat is op zich al een verdienste. Deze wereld wordt verpest door zijn utilitarisme, als iets niet meer meteen winstgevend is, deugt het niet. Dus leve het nutteloze. Waartoe dient een wandeling door het bos? Hoeveel is dat waard? Wat mag zo'n bos kosten? Hoeveel kost stilte?

Soms denk ik wel eens: er zijn meer schrijvers dan lezers, tegenwoordig. Een rapport over de boekenmarkt anno 2020 meldt dat in dat jaar in Vlaanderen 313.978 verschillende ISBN-nummers werden aangevraagd voor papieren boeken. Daarvan werden in totaal net geen 14 miljoen exemplaren verkocht, dit is gemiddeld 44 exemplaren per titel. Oké, oké, zeker voor poëzie dat nog nauwelijks in de boekhandel te vinden is, wordt er ook veel buiten die boekhandel verkocht. Maar voor elke Griet Op de Beeck – 300.000 exemplaren voor Vele hemels boven de zevende – zijn er dus talloos vele boeken die nul of nauwelijks exemplaren verkochten. En daar zitten ongetwijfeld ook nogal wat famliekronieken van grootvader en tegenwoordig ook veel doctoraten bij, die je al even goedkoop kunt vermenigvuldigen in printing on demand dan in het kopieercentrum, maar toch…

Vanuit economisch oogpunt is het uitgeven van poëzie volstrekt idioot. Met proza kun je nog hopen op een onvermoede bestseller, die je bedrijf draaiende houdt. Maar zelfs dat zit er met gedichten niet in. Waarom schrijft een uitgeverij dan godbetert een prijs uit voor dichtbundels? Wel, geloof het of niet, omdat ik graag goeie poëzie lees. Of om het onversneden plezier als vroedman dat prachtig boekje mee op de wereld te kunnen brengen.

Toen de Zweedse Academie kort voor de officiële bekendmaking van de Nobelprijs Literatuur Anne Carson telefonisch wist te bereiken, bevond zij zich in IJsland. Ze was daar bezig “te luisteren naar de wind”. Toen haar werd gevraagd wat ze vond van de toekenning, vertrouwde ze ons toe: "Ik denk dat ze allemaal gek zijn.”

Haar reactie om simpelweg te blijven luisteren naar de wind in plaats van de media op te zoeken, maakt duidelijk dat poëzie voor haar alles te maken heeft met de stilte van de waarneming – in dit geval van de wind – en niet met alle ruchtbaarheid eromheen. En haar weigering om zich te conformeren aan de wetten van media en de commercie, is voor mij een bij uitstek poëtische daad van verzet. En je hoeft daar heus je gevoel voor humor niet bij te verliezen.

Allemaal goed en wel… maar hoe maak je het wezen en de waarde van poëzie nu ietwat concreter dan de kostprijs van stilte, de waarde van een bos of het luisteren naar de wind? Welnu, dàt staat voor mijn part te lezen  op pagina 11 – of op één van de meer dan honderd andere pagina’s van “Bidon Collé”. Maar ik kies toch voor pagina 11:

Lille, 15 maart 1971

I.M. Jean-Pierre Monseré

 

 

Een jongen van negen was ik, dwepend met

een guitige bengel die in Leicester triomfantelijk

over de finishlijn reed. Zo sierlijk en zo soepel,

druipend van klasse, een engel op de fiets.

 

Een jongen van negen was ik, die geloofde in

een onsterfelijke wereldkampioen die won en won.

Tot ik, niet eens zeven maanden later, de foto zag

in de krant. Van diezelfde renner in regenboogtrui,

 

koud op het koude beton. En plots besefte: na dit

volgt nooit nog iets. Blijft dood onherroepelijk dood.

Vleugellam lag hij daar, een streepje bloed langs

de wang. Nooit kleurde een zwart-witfoto zo rood.

 

Ik was toen een jongetje van acht en ik herinner mij nog steeds de zwartwit televisiebeelden van zijn begrafenis, en dat Eddy Merckx erbij was en heel veel verdriet had. Het gedicht van Patrick maakte van mij meteen ook weer dit jongetje van acht dat even goed besefte: “Na dit volgt nooit nog iets.” Literatuur bezit onder meer deze magische eigenschap dat je jezelf herkent en terugvindt in de woorden van een ander, of dat een ander erin slaagt in woorden te vatten wat jij ook wel weet of voelt maar nooit onder woorden wist te brengen. Poëzie laat je ook met andere ogen naar de werkelijkheid kijken, maakt je opmerkzaam op dingen waar je anders aan voorbij zou gaan: “Nooit kleurde een zwart-wit foto zo rood.” Hoeveel is dit herbeleven van een stukje verleden waard? Hoeveel het plotseling inzicht dat net de afwezigheid van een kleur haar des te nadrukkelijker aanwezig kan maken?

Als schrijver probeer je toch altijd die verbinding te leggen met een lezer, zelfs al doe je dat eerder onbewust. Als lezer zijn het precies deze gedeelde ervaringen die je opzoekt. Een beleving die niet in centen of procenten van wat dan ook valt weer te geven. Daarom schrijf ik, daarom lees ik, daarom geef ik de boeken uit die mij dit soort onbetaalbare sensaties kunnen bieden.

Vzw de Scriptomanen is een digitale uitgeverij. Wij werken met printing on demand, wat betekent dat wij slechts hoeven te drukken wat al verkocht is, of ’t scheelt niet veel. En dat we ons kunnen wagen aan minder commerciële genres, of het werk van debutanten waarin we geloven, zonder bang te moeten zijn binnen de kortste keren met een gescheurde broek te zitten. Het is ook een ecologische manier van uitgeven, want wij hoeven geen onverkochte exemplaren door de papierversnipperaar te halen. En dus zweren wij samen met dichters op nauwelijks verlichte zolderkamertjes om daden van verzet te plegen.

Onze poëziewedstrijd confronteerde de jury bij alle 18 inzendingen telkens met dezelfde vraag: wat zorgt ervoor dat een dichtbundel zich onderscheidt van alle andere? Is het de originaliteit van de taal? De technische beheersing? De durf om nieuwe wegen te verkennen? De emotionele zeggingskracht? De samenhang van de bundel als geheel?

Wij lazen inzendingen die volop experimenteerden met de taal en onderweg hun lezers verloren, die poëzie verwarden met dagboeknotities of het ongefilterd uitstorten van gevoelens, die een filosofisch universum probeerden uit te bouwen waarbij het talent jammer genoeg niet in verhouding stond tot de ambitie. Toch ontwaarden wij een paar titels – van Hannah Cogen, Elke Everaert en Tom Van Den Broeck – waarin de beheersing van de taal hand in hand ging met een rijkdom aan beelden, en een opvallend eigen idioom met een interessante thematiek.

In Bidon Collé fietste Patrick Cornillie met zijn machtige dichtersdijen een lijvige verzameling poëzie bij elkaar, zowel oud als nieuw, over de wielersport. Achter de ogenschijnlijk afgebakende thematiek gaat een poëtica schuil waarin koers vaak fungeert als metafoor voor herinnering, identiteit, ambitie, vergankelijkheid en ja, ook voor het schrijven zelf. De bundel is tegelijk een ode aan de wielercultuur, een autobiografisch geheugenboek en een verfrissend taalbad.  

Het mag dan wel om een verzamelbundel gaan, de gedichten zijn gegroepeerd in cycli – "Tussen droom en daad", "Langs de wegen", "GeelZucht", "De perfecte tred" en "Galerie Belge" – waardoor de structuur van het boek niet willekeurig oogt, maar als het ware een dramaturgie volgt: van de jeugdherinnering via de beleving van het fietsen naar de mythevorming rond renners en uiteindelijk naar de Belgische wielerhelden.

Binnen de afzonderlijke gedichten probeert Cornillie doorgaans een volledig verhaal of een afgerond beeld te construeren. Hij schrijft zelden abstract. Elk gedicht vertrekt vanuit een concrete plaats, een wedstrijd, een renner, een iconisch moment. Nu eens is het gedicht een lyrische observatie, dan weer een verhalende miniatuur, karakterportret, stilistische oefening, intertekstuele pastiche met min of meer dank aan het literaire erfgoed van Alice Nahon, Paul van Ostaijen of Guido Gezelle dat de Vlaamse Gemeenschap niet langer wenst te bewaren. En op tijd en stond gesmeerd met een heerlijke snuif (zelf)relativerende humor.

De vorm is uitermate verzorgd zonder formeel streng te zijn. Geen vaste rijmschema’s hier, maar verrassende binnenrijmen en onverwachte enjambementen, dwingende ritmes en beelden die blijven plakken.

Cornillie houdt van tastbare taal en concrete woorden als kasseien, spaken, stof of modder, zonlicht en zweet. Zijn poëzie ruikt naar massageolie en kettingvet. Het jargon van de wielersport – van chasse patate  tot grupetto – wordt zowaar omgesmeed tot een poëtisch vocabularium, aangedreven door spetterende alliteraties en assonanties, en merkwaardige opsommingen die leiden naar een onverwacht orgelpunt (lees de poëziekaart Gent-Wevelgem).  

Cornillie neemt de koers ernstig, zichzelf zelden:  “En zie je van zijn dubbele kin minstens/ duizend calorieën aan uitvluchten druipen.” Horen we daar enige milde zelfspot? Zijn wielergedichten vormen nooit een wereldje op zichzelf, ze bevatten talloos vele referenties aan populaire cultuur, radio en televisie, het Franse chanson of de kleinkunst ("rennen, springen, vliegen, duiken..."). Ze dragen een titel die ontleend is aan een Vlaamse literaire klassieker (De ontaarde slapers) en combineren wielergeschiedenis met de wereldgeschiedenis in, bijvoorbeeld, Stuivekenskerke. Want “parcourskennis is alles”.

De koers is voor een flink stuk ook Vlaamse cultuurgeschiedenis – als volksfeest, religie, collectieve herinnering. De radio en de volkscafés, onze kermissen en dorpspleinen zijn dan ook niet weg te denken uit deze gedichten. Nostalgie speelt een belangrijke rol, zonder sentimenteel te worden, maar door herinneringen te concretiseren met knikkers, coureursprentjes, de stem van Jan Wauters of een jongetje van twaalf inmiddels dat voor de eerste keer de Kemmelberg beklimt. Het persoonlijke wordt herkenbaar, over de generaties heen.

Niet alleen de helden krijgen aandacht in deze bundel, ook hun knechten, de seingevers,  mecaniciens en wielertoeristen. Zij maken allemaal deel uit van de mythe en de religie van de koers, met haar bedevaartsoorden en pelgrims, relieken en heiligen en hoogmissen als de Ronde van Vlaanderen. De Muur, de Poggio of “het mystieke braambos van/ Wallers-Arenberg”… het is al “heilige grond”.  

Voor Patrick Cornillie zijn schrijven en koersen uiteindelijk hetzelfde. Dat maakt hij van meet af aan al duidelijk in de proloog van deze Tour de Force: “Wielergedicht”. Eén ding is zeker: Cornillie heeft er de benen voor.

Redenen in overvloed dus voor de jury om Bidon Collé, wielergedichten van Patrick Cornillie te bedenken met de Scriptomaan van 2026, een literaire wedstrijd voor de beste dichtbundel van een Vlaams auteur.

Patrick, mag ik je hierbij het enige echte allereerste exemplaar van Bidon Collé bezorgen, samen met – uiteraard – een zegetuil? 

© Patrick Bernauw 

Deze lezing van Patrick Bernauw werd uitgesproken op vrijdag 16 oktober 2026 in de Bib van Wevelgem.
Op die dag werd de poëzieprijs "De Scriptomaan van het jaar" uitgereikt aan Patrick Cornillie voor zijn bundel 'Bidon collé'.

Aan dit event is ook een aflevering van de Scriptomanen podcast Luisterboeken gewijd. 

Die kun je via deze link beluisteren.

Broodgebrek - Bart Vonck

Broodgebrek 

Schooier komt met opgezwollen voeten om zijn onverdiende loon. De ene voet weet, de andere een stomp. Bedelen is een taal die hem van pas moet komen: een hand met een gat erin, een rond en roestig muntstuk, een mondstuk voor zijn schraalste dagen. Onbesproken bestookt hij de dorpen met zijn armoe. Het ranke brood hem achterbaks ontstolen. Gave sloeg hem nooit in het gezicht. 

Wat hij niet bezit zetten ze hem betaald. Ze scheren hem weg als eten komt op tafel. “Hé, rioolrat, buitenslaper, hongermeester”, honen ze, “zet je schrap, krijg de vellen, vraatzucht bedient zich graag van opulente doden, graan verslijt in ondermijnde havens. Hé, klaploper, grijp bij haar vette haren je karige kans, trek je slome voeten uit de drab, drempelaar, woeker de munten uit hun koers.” Zo staat haaks de markt gekeerd, zo tuimelt schooier fluimend in een veel te strakke schuld.                         

Zijn broeksriem spant hem een zaak aan. Stakker schurkt zich in zijn lurven kaal, schudt gesteggel uit zijn lompen, doolt niet zelfvoorzienend in de bloedstad rond.  Met zijn maag van dienst waarin schraalhans keukenmeestert, zou hij, voor scheurmaker versleten, zelfs zijn honger eten op de pof, zijn dorst te drogen leggen in zijn speekselende mond. “Hé, hond, kom om je bot; hé, landloper, blijf op de schooi, kauw jezelf tot rotting, spuw je knapzak uit. Ontwoeker je kans in het hooi waar slapen ritselt als een gauwe dief.”  

De oorlog weegt al zwaar op korrels en granen. Een snelle hap flitst aan schooier voorbij. Kippen verschijnen slachtrijp in zijn dromen. Hij hikt tegen de knapperigste broodjes aan. Zijn duit in het zakje is niet aftrekbaar. “Kom, neem ons potverterende ego ter versnapering. Word geen kannibaal, blijf door verhongeren bestaan.” 

Schooier in het vreemde vindt de munt die hem betaalt, die hem betaald zet wat hij nooit bezat. Hij loopt het koren in met open mond. Vogels landen uitgelaten op zijn hoofd en schouders, komen rondgevlogen met wat ze niet meer vinden. Een vogelverschrikker klappert in zijn handen, komt op hen af met pap van rijst die daar niet groeit. En alleman wordt gul bediend. Wat is de wereld groot opeens, en alle honger nooit meer uitgeroeid.

© Bart Vonck

Bart Vonck bij Uitgeverij P

Uit de nieuwe bundel 'Verdwijngat, verwijlplek' van Bart Vonck. De bundel - een publicatie van Uitgeverij P - wordt op zaterdag 28/11/2026 om 16:00 u. voorgesteld in het FeliXart-museum, Kuikenstraat 6, in B-1260 Drogenbos.

Bart Vonck bij het ontvangen van de VWS-prijs in 2022

Als hazen lopen - Bart Vonck

Als hazen lopen 

Gejaagde haast, het haperen van nagalm 
hoorbaar, daar zijn het nu de jaren voor. 

Maar weet je hoe de hazen lopen? Het
luistert niet zo nauw. Zoom in op het 

moment. De vorm daarvan is het begin, 
die vorm is nu je hand op tafel daar, on-

aaibaar ver, aanvangende nevel gestapeld
op het gras is hier de vorm van het moment. 

Er vielen grote gaten in de harde bodem 
die jij was geweest; en hoe je terugkeert 

naar de late aarde die je voor je graf te 
spaarzaam had vergaard. En waar de 

wind verhaalt hoe het je zal vergaan. 
Gejaagde haast moet hier wel toeval 

zijn, een slecht bewaard geheim,
schuim op rulle feiten, fluim op de  

kraag van de naakte. Ga niet op jacht 
of overstag. Ruim voor de hazen baan.  

 
© Bart Vonck

Bart Vonck bij Uitgeverij P

Uit de nieuwe bundel 'Verdwijngat, verwijlplek' van Bart Vonck. De bundel - een publicatie van Uitgeverij P - wordt op zaterdag 28/11/2026 om 16:00 u. voorgesteld in het FeliXart-museum, Kuikenstraat 6, in B-1260 Drogenbos.

Bart Vonck bij het ontvangen van de VWS-prijs in 2022

De facto - Bart Vonck

De facto
 
Vermissing is het binnenste van wat gebeurt.
Het knaagt, het schuurt, het slaat tentakels in
materie, het talmt boven het overmatige uit.
 
Bouwen in die leegte zet zich zo even schrap
en wordt dan willoos in wat je niet zichtbaar 
kwijtraakt. Het blijft kleven aan de opeen- 
geklemde tanden. Tussen de lippen wringt 
 
zich de tong, galmt niet, walmt veeleer boven 
het mateloze uit van wat vermissing heeft 
gekend als laat, te laat geluk: hoepel op,
scheer je weg en verdwijn uit de feiten.
 
© Bart Vonck

Bart Vonck bij Uitgeverij P

Uit de nieuwe bundel 'Verdwijngat, verwijlplek' van Bart Vonck. De bundel - een publicatie van Uitgeverij P - wordt op zaterdag 28/11/2026 om 16:00 u. voorgesteld in het FeliXart-museum, Kuikenstraat 6, in B-1260 Drogenbos.

Bart Vonck bij het ontvangen van de VWS-prijs in 2022

Het VWS-jaarboek over 2026 wordt voorgesteld

Op zaterdag 21 november 2026 wordt om 17:30 u in het Brugse Stadhuis de jaarlijkse VWS-prijs uitgereikt. Laureaat dit jaar is Peter Verhelst.
Tijdens de huldiging van de laureaat wordt ook het nieuwe jaarboek van de VWS ('Vereniging van West-Vlaamse schrijvers') 'Jaarwerk MMXXVI' voorgesteld. 

De inhoud van het Jaarboek ziet er dit jaar als volgt uit:

De inhoud van het VWS-jaarboek over 2026
‘Jaarwerk MMXXVI’

"Voor al wie van boeken en lezen houdt"

* Woord vooraf - Koen D'haene

* Driewerf Westlof - Gastcolumn Joris Denoo

* De jonge dichter Peter Verhelst, Obsidiaan, VWS en West-Vlaamse poëzieprijzen - Marcel Vanslembrouck
Peter Verhelst wint VWS-prijs 2026

* De klaasboeken - Jet Marchau.
  Klaas Verplancke: van broodkunstenaar naar eigenzinnig illustrator en auteur
 
* Een leven schreeuwend tegen de storm - Peter Bossu
Over Danny Decaestecker (ca. 1958-2010)

* Negen boeken om in te verdwijnen - Paul Rigolle
Proza in West-Vlaanderen 2025 - met boeken van Roderik Six, Tijl Nuyts, Hans Depelchin, Jan Vantoortelboom, Heleen Debruyne, Yves Bondue, Peter Theunynck, Els Snick en Caro Van Thuyne

* Van Remedies en Wildnissen tot Randschade - Alain Delmotte
Drie West-Vlaamse dichters - Alain Delmotte over de nieuwe poëzie van Geert Viaene, Xavier Roelens en Johan Clarysse. 

* Piëdestal - Het mooiste van West-Vlaamse schrijvers dat wij lazen - Koen D’haene en Paul Rigolle.
Met bijdragen van Jeroen Messely, Johan Dezutter, Katrien Bonte, Lies Gallez, Nadine Van den Langenbergh, Philip Hoorne, Tine Moniek en Tom Veys.

* In memoriam Jan Bonneure (1954-2026)

* Over de medewerkers aan dit jaarboek 

Het jaarboek wordt - zoals eerder meegedeeld - voorgesteld op zaterdag 21 november 2026 in het Brugse Stadhuis. Op die dag wordt ook de VWS-prijs voor 2026 uitgereikt aan Peter Verhelst.

De uitnodiging over de voorstelling en de uitreiking van de VWS-prijs en andere info vind je via deze Bloglink. 

Jaarwerk MMXXVI - kaftontwerp Renaat Ramon
Samenstelling: Koen D'haene en Paul Rigolle

Vier fragmenten uit 'Bijna alles heeft een naam' van Tom Veys

(1)

woord vooraf

misschien besta ik heelhuids 
op papier beknotten wil ik niet
er is de tijd die voorbijgaat

in een stem kom ik thuis
in een uitgesponnen lied
in een dans die mazurka heet

er is een cirkel van het denken
een herdenken ik zou graag
herinneren hoe de weg me baant

graag zal ik over anderen schrijven
over lichtjaren die meanderen

© Tom Veys


(2)

VIII

J. en E. zochten gangbare zeemanstermen op als stuurboord, bakboord of driemaster.

Een schip is geen boot, zo stond ergens. Er was een codetaal. E. liet haar gedachten overgaan in golven.

Er was ook een anker. De schipper was een wentelaar, een wandelaar, een houvast op onzeker water, een roerdrager, hij las indrukwekkend wolken en keek naar luchtstromen. Cirruswolken en cumulonimbuswolken waren voor hem niet vreemd, het waren seindragers. De wind speelde op hem in als muziek.

‘Er zijn meer mensen verdronken in een klein glaasje dan in de oceaan,’ zei de schipper lachend terwijl hij naar de einder keek. Er werd een lied gespeeld: ‘Een man kijkt naar de zee, hij laat alles varen, met zijn blik op de einder kijkt hij vooruit. Wat hem boeit, laat hem drijven, als een schipper voert hij gedachten, wiegend naar de overkant.’

© Tom Veys

(3)

X

Soms keek J. naar zichzelf in de spiegel, het leek alsof hij kon groeien. Buiten scheen de zon, straks werd het avond, dan schemerde de maan door het donker, samen met enkele sterren als gepaard rijm. Ursa Major, Cassiopeia, Orion, Ursa Minor of Scorpius, ze dansten in J.’s hoofd. Stemmen gaven sterk licht aan sterren.

 

XII

J. dacht na over taal.

Er waren talen die je in andere talen kon herkennen, met name substraatwerking. Latijn, Grieks, Hebreeuws, … leefden verder. Woorden als ad infinitum of lectori salutem spraken tot de verbeelding. De ene taal vulde de andere aan. Er waren werkwoorden in gedichten en gedachten.

J. en E. haalden woorden uit zinnen, E. plaatste hen in gedachten. De wereld herhaalde zich in tegenlicht. Er was een epos, een roman, een grote vraag. Geschriften bestonden uit een meervoud, ze kregen een stem.

© Tom Veys

Op zondag 29 november 2026 stel Tom Veys zijn nieuwe bundel 'Bijna alles heeft een naam' om 14 uur voor in het auditorium van het SMAK in Gent. De bundel – een novelle met gedichten en beelden -  telt 88 blz., kost 21,50 euro en is uitgegeven bij Uitgeverij C. de Vries-Brouwers.
Nelleke Lamme-den Boer verzorgt de inleiding. Daniel Billiet en Vera Van Renterghem formuleren elk drie antwoordgedichten en/of -verhalen.
Eerder publiceerde Tom Veys zijn debuutbundel Dan strekt de zee in me door. (eveneens bij de Vries-Brouwers).

Website Tom Veys

De uitnodiging voor 29/11/2026

Tom Veys

Boeken in de mist - Jet Marchau

Uit 'Het leven na zeventig'

176. Boeken in de mist.

Bij het begin van de herfst zette ik vroeger een vaasje met asters op de lerarentafel. Die tekst van Karel Van de Woestijne hoorde erbij:

‘Weer gaat het vege licht der asters bloeien, weer naärt een herfst.”

Melancholie? Ach, ik houd van de herfst, ik houd van alle seizoenen, ik kan me niet inbeelden dat ik ergens in het zonnige zuiden de seizoenen zou moeten missen…

Maar dus de herfst, waarin ik ook geboren ben, misschien daarom. En het is volop herfst. Door de dichte ochtendmist zie ik ‘vaag’ de asters in de voortuin… rust na een drukke en te hete zomer, en berusting.

Het is ook pompoenentijd. Kleinkind Fran, nu een gevorderde studente, stuurt me een foto van een opgelegd  ‘babyfotoprojectje’. Ze laat een klein kind (ooit haarzelf) uit een pompoen komen. Ik stuur haar terug:

‘ Je weet toch, Fran, dat baby’s uit een kool komen?’ Een van de bekendste overgeleverde bakerpraatjes uit onze cultuur, om moeilijke vragen van de kinderen te omzeilen.  ‘Koolsoorten groeien dicht bij de grond, hebben veel lagen en stonden in de volksmond symbool voor vruchtbaarheid en overvloed.’

Hoelang ben ik als klein kind verlangend naar de kolen naar onze moestuin gelopen-en met traantjes terug naar de armen van mijn moeder: ‘alsjeblieft…?’

Maar ik was al nummer 3 van twee veel oudere broers..  en ik had toch een vriendje naast de deur en een vriendinnetje om de hoek? En boeken? Veel boeken. Achterop de fiets van papa naar de  bibliotheek en soms, heel soms naar de boekenwinkel met mama..  haar geduld toen ik niet kon kiezen..

Schoonzoon Jens bracht me een cadeautje mee uit de Library of Congress (US) :

‘I cannot live without books’ Th. Jefferson 1815.

Ik zocht het op: Jefferson verkocht zijn persoonlijke collectie ( 6.487 boeken!) aan de Library of Congress, nadat de Britse troepen in de oorlog met de VS (1812) in 1814  het Capitool en de library of Congress in brand hadden gestoken.

Minder boeken volstaan om er plezier aan te hebben, vond hij.

Hoeveel boeken heb ik? Hebben wij, want mijn man is ook een veellezer, hoewel niet direct een koper.

Ik wel, hoe kan ik het laten?? Verschijnt er een nieuwe Lara Taveirne (recent, Moeder, courage!, al besteld..) een nieuwe Jeroen Olyslaegers, Adriaan Van Dis, Oscar Van de Bogaard, Rindert Kromhout, Bart Moeyaert… ik noem er maar enkele die nog een plaatsje op de rekken tussen de vele andere moeten krijgen.. ik koop ze. Of ik lees ze eerst in de bib., vooraleer ik beslis, of toch overstag ga.

‘Boeken zijn mijn beste vrienden’

En ook van veel vrienden en vriendinnen. Onze telefoontjes eindigen vaak met:

‘Weet je wat ik gelezen heb? Of aan het lezen ben?’

Naar de boekhandels in de stad geraak ik amper nog, door mijn beperktere mobiliteit. Niet met de fiets (toeristen!!), en de bus vermijdt de binnenstad…

Jammer, ik mis het struinen tussen de boeken.

Online bestellen dan maar? Eigenlijk vind ik dit jammer, en niet verantwoord, omwille van de boekhandelaars, omwille van het toch al  drukke autoverkeer en CO2 uitstoot, omwille van mijn eigen plezier.

Herfst.. dus toch nog melancholie, naar boeken in de mist.

In boekenvriendschap, Jet

 © Jet Marchau

Het leven na zeventig van Jet Marchau

 

0,03 gram goud - Lotje Steins Bisschop

0,03 gram goud

Als je Nederland doormidden vouwt, valt Den Haag precies op Winterswijk. Tenminste, als je het van links naar rechts doet. Van beneden naar boven valt Maastricht in het water, ergens tussen Ameland en Schiermonnikoog. Ik verkreukel de kaart en gooi hem met een boogje in de bak, die begint de juichen – je vond het grappig om er een basketbalnet boven te hangen. Het gejuich gaat over in gekraak, gekras – een irritante hoge piep: de batterijen zijn leeg.

Het was niet zo dat je niet meer van me hield, zei je, maar je had ruimte nodig. Hoe lang, breed of hoog zei je er niet bij.

Op de foto glimlach ik in een zilveren lijstje. Mijn roze jurk wappert in de wind, mijn blonde haar glanst in de Italiaanse avondzon. Ik ben net een Disneyprinses, zo eentje die niet loopt maar huppelt. Als ik door mijn wimpers kijk, lijkt het alsof ik langzaam word vertekenfilmd: mijn neus verandert in een zwart lijntje, mijn ogen zwellen op en kleuren helderblauw, mijn taille krimpt totdat mijn middel dunner is dan mijn nek.

In mijn hoofd stapt Doornroosje voorzichtig uit haar lijst. Haar pinken wijzen omhoog, ze tilt haar jurk een klein stukje op. Onder de roze stof piept een wit kanten randje tevoorschijn. Ze loopt, ze buigt, ze draait een rondje – al snel begint ze te dansen over de oude waternetcontracten, de energierekeningen en de aanbiedingen van je sim-only-abonnement. Doornroosje zingt, Doornroosje is knap, Doornroosje is gelukkig.

Ik draai de lijst om en gooi de contracten, de rekeningen en de aanbiedingen in de papierbak, boven op de verkreukelde kaart van Nederland met cirkels om plaatsen waar we langs zouden gaan met de camper.

Disney is stom.

We hadden afgesproken om niet te bellen. Even geen contact was beter, vond je.

Ik leg mijn IPhone omgekeerd op je bureau. Het logo glanst. Het identieke appeltjesfiguur op jouw computer glanst terug, alsof ze onderling communiceren.

Je vertelde me dat onderzoekers van jouw afdeling mini-breintjes hebben gekweekt. ‘Die bewaren ze in zulke bakjes,’ zei je en je deed je duim en wijsvinger zo’n tien centimeter uit elkaar. ‘Als ze die bakjes een tijdje laten staan, gaan de breintjes contact met elkaar maken.’ Je ogen twinkelden. ‘Ze komen met elkaar in verbinding via elektrische signalen!’ Dat laatste schreeuwde je bijna.

Ik glimlachte en gaf je een kus.

Mijn telefoon licht op. Ik hoop dat het jouw signaal is, dat je contact maakt, in verbinding komt – en dat je spijt hebt, enorm veel spijt, en dat ik je dan vergeef, en dat jij dan zegt dat ik de voordeur snel open moet doen en dat je daar dan staat, met duizendvierendertig rode rozen: een voor elke dag dat we samen zijn.

Het is Sabine. Ze vraagt of het een beetje gaat. Ik klik haar bericht weg en begin te scrollen.

Hoge hakken, blauwe pakken, flexwerkplekken, wolkenkrabbers. Een uitgestippelde hardlooproute. Stukjes taart. Selfies met roze lippenstift, selfies met zonnebrillen, selfies in de lift.

Misschien pop je zo wel op, glimlachend, met een paars-geel Instagram-rondje om je hoofd.

Er komen alleen maar katten. Katten die dansen, katten die op hun achterpoten lopen, katten die in gordijnen klimmen, katten die wegrennen – katten gaan meestal niet verder dan vijftig meter van huis.

In mijn profiel ben je er nog: we glimlachen samen in de keuken. Onder ons staan rode hartjes en verliefde smileys – Maaike en tweeëndertig anderen vinden ons leuk.

Ik ga rechtop zitten.

Angelina Jolie heeft een borduurde champagnekleurige jurk – vind-ik-leuk. Angelina Jolie heeft een nieuwe vlam – vind-ik-leuk. Angelina Jolie heeft zestien tatoeages– vind-ik-leuk. Angelina Jolie heeft hoorns, vleugels en puntige oren – leuk, leuk, leuk: zelfs als boze fee is ze mooi. Maleficient bracht wereldwijd 750 miljoen dollar op, Maleficient krijgt een vervolg – leuk. Op de filmposter is Doornroosjes huid bleek, doorschijnend bijna. De vloek hangt dreigend om haar heen, groene rook cirkelt boven haar ranke, symmetrische schouders.

Ik leg mijn telefoon op mijn bovenbeen en leun voorover, het apparaat reflecteert de bovenkant van mijn gezicht. Rondom mijn ogen hangt een spookachtige zwarte gloed, mijn wangen veranderen in grijze schaduwen. Schuin over mijn neus loopt een barst die mijn gezicht in tweeën splijt.

            Ik trek mijn linker wenkbrauw op: het komt goed.

            Rechterwenkbrauw: het komt niet goed.

            Links. Rechts. Links. Rechts. Links. Rechts.

            Golvende wenkbrauwharen wiegen ons heen en weer. We schommelen van links naar rechts en weer terug – in een sinus, of nee, in een oneindigheidssymbool: tot in de eeuwigheid zullen we heen en weer slingeren tussen ‘wel’ en ‘niet’.

Op de grond liggen jouw kleren. Ik pak ze op en ruik aan je overhemd, aai je spijkerbroek en speel met je riem van Hugo Boss.

Je smeet de riem in de hoek toen je laatst om twee uur ’s nachts thuiskwam. Ik vroeg niet eens meer waar je was geweest, ik wilde niet horen dat je moest overwerken, dat je vergadering uitliep of dat je naar een congres was gegaan.

De gesp prikt in mijn vinger.

Ik laat de riem en jouw kleren op de grond vallen, pak mijn telefoon en zet me af. Ik rol op jouw bureaustoel naar achter, weg van je bureau, weg van je riem, weg van mijn prinsessenfoto en nog verder, totdat ik de deur zachtjes aantik.

De deur beweegt niet. De papieren ritselen niet. Ook jouw kleren liggen bewegingsloos op de vloer. Alles in de kamer is in een diepe slaap.

Met mijn vingers veeg ik over de barst.

Elke telefoon bevat 0,03 gram goud, zei je. Voor printplaten en elektrische connectoren, zei je erachteraan. Je begon enthousiast over je onderzoeksproject: je wilde smartphones efficiënter recyclen om minder goud te verspillen. Daarna ratelde je aan een stuk door over de antenneschakelaar, de kristaloscillator, de ROM, de RAM, de IC’s – wist ik wel dat er drie soorten IC’s zijn?

Dat wist ik niet.

De barst begint te trillen. Fel licht brandt in mijn ogen.

Daar ben je! Er staan nog steeds drie hartjes achter je naam.

‘Zullen we praten?’ app je.

Ik glip de barst in. Onder mijn voeten knipperen onze foto’s in felle kleuren, boven mijn hoofd flitsen de X-vormige kusjes die we ooit aan elkaar stuurden. Mijn linkerhand tikt op het filmpje van je verjaardag, mijn rechtervoet landt op de foto in ons lievelingscafé.

‘Perfect!’ Letters schieten als laserstralen voorbij, het lijkt net Dance Dance Revolution, het spel dat we vroeger speelden in de gamehal bij jouw ouders op de hoek.

Ik spring, ik huppel: rood, blauw, nog een keer blauw, groen, roze – Perfect! Marvelous! Great! Perfect! Perfect! Perfect!

Ritmisch dans ik op onze berichtjes, onze kusjes, onze foto’s – we lopen door ons gestylde huis, we zitten semi-onderuitgezakt op onze bank met bijpassende kussens, we proosten in ons hippe restaurant – perfect, perfect, perfect.

Het wordt steeds moeilijker om de passen correct uit te voeren. Mijn kuit krampt, mijn teen knakt, mijn buik steekt.

Een misstap.

‘Try Again!’ lasert door de lucht.

Nog een een misstap.

‘Try Again!’

Ik glij uit.

De lichten doven. Kleuren vervagen, vlakken vervormen, filters werken niet meer: onze berichtjes, kusjes en foto’s worden pixelig.

Ik glij steeds dieper in het apparaat. Langs het glas, langs de lcd-cellen, langs de ITO-electroden, en nog dieper – dwars door polarisatiefilters, fotolithografieprocessen en plaatjes kwartskristal.

Ik zie de camera, de microfoon, de luidspreker en de toetsen. De antenneschakelaar. De Kristaloscillator. De ROM, de RAM, de flash-IC, de voedings-IC, de oplaad-IC.

Koningswater, er moet koningswater bij, dat heb je gezegd.

Heel voorzichtig giet ik het mengsel van salpeter- en zoutzuur over onze foto’s heen. De boel begint meteen te pruttelen.

De lippenstift op je overhemd lost op, net als de vreemde rougevlekken in je kraag. Ook je berichtjes over overwerken, uitgelopen vergaderingen en congressen vervloeien. De grote drab eronder bubbelt, sist, fluit – en verdampt.

Op de bodem schittert een dun laagje vloeibaar goud, maar alleen in de weerspiegeling leven we nog lang en gelukkig.

 © Lotje Steins Bisschop

Lotje Steins Bisschop studeerde filosofie, geneeskunde en epidemiologie. Ook zat ze een jaar op de kunstacademie. Ze promoveerde in de epidemiologie, specialiseerde zich tot psychiater en kinderpsychiater en werkte tot 2022 als kinderpsychiater. Ze schreef twee-nonfictieboeken en haar kortverhalen werden in verschillende tijdschriften gepubliceerd.

Lotje Steins Bisschop