Het melancholisch verzet van Erick Kila

Over Het geruis van wind en betekenis van Erick Kila

Recensie: Antoon Van den Braembussche

In een vroegere recensie omschreef ik Erick Kila als een dichter die in ons taalgebied een unieke stem en vooral ook stijl belichaamt. “Zijn handelsmerk is een uiterst zuinig taalgebruik waarin heel veel wordt gesuggereerd met zo weinig mogelijk woorden. In de uiterste kaalheid, in de uitgezuiverde zegging, waarbij niet enkel al het overtollige is weggelaten maar vaak ook plaats is gemaakt voor het onzegbare, slaagt Kila erin de lezer te fascineren. Niet zelden ontstaat deze fascinatie uit niet meer dan één versregel die enkel nog uit één woord of een afgebroken zin bestaat. In zijn poëzie toont Kila zich een meester in het minimale, waarin de poëzie als mysterie plaats vindt, een poëzie die toch vaak, zo niet altijd, van de dagelijkse realiteit vertrekt. Het is dit spanningsveld tussen taal en stilte, tussen alledaagse realiteit en mysterie die deze poëzie tot iets heel bijzonders maakt”.

Ook in zijn nieuwe bundel Het geruis van wind en betekenis vinden we deze typische stijl van Kila terug. Dat Kila vaak vertrekt vanuit een bepaalde realiteit bewijst het eerste, iconische gedicht: Ezels op het strand bij Scheveningen, naar het gelijknamige schilderij van Louis Soonius (1883-1956). Het ezeltje rijden was lange tijd een populaire attractie voor kinderen op het Scheveningse strand. Voor een paar centen was het mogelijk om onder begeleiding een ritje te maken op de rug van een kleine ezel. Ezeltjesbazen stonden klaar met een aantal ezels om een ritje te verkopen aan jonge strandbezoekers. Blijkbaar verwijst het gedicht naar zo een ezelrit die Erick Kila wellicht zelf als kleine jongen nog heeft meegemaakt. Het leidt tot een prachtig gedicht:

Ezels op het strand bij Scheveningen  

omdat de ezeltjes op je wachten 
en de zomer is als schelpgeruis 

boven zee de eenzaamheid van het voltooide
aan de kant vergrijsde badpaleizen 

ooit kleine stappen naar het harde zand
iedereen was mee 

bestemming was er niet echt
de ezelrit ging langs de adem van de zee (p. 6)

Wat in het begin nog de onbevangen, kinderlijke ervaring van de zomer aan zee als schelpgeruis is, wordt allengs het perspectief van de latere dichter die boven de zee de eenzaamheid van het voltooide ziet: een poëtisch, zelfs metafysisch beeld van de horizon, de oceanische oneindigheid die tegelijk tot de tastbare proporties van verweesde strandcultuur wordt teruggebracht: aan de kant vergrijsde badpaleizen. Maar pas op het einde van het gedicht komt de vervoering aan het licht die hier op meesterlijke wijze wordt geëvoceerd:

bestemming was er niet echt
de ezelrit ging langs de adem van de zee (p; 6) 

Je kan deze laatste twee versregels opvatten als een metafoor van de poëzie die door de hele bundel wordt gedragen. Er is in deze bundel geen sprake van thematische indelingen of een vooropgestelde, strakke structuur. Bestemming, richting,  rangschikking naar onderwerp: dit alles is in het ongewisse gelaten. Wat de dichter vertolkt, is wat zich aandient op het moment van het schrijven. Dus in plaats van de thematische ontvouwing, staat de door taal geleide oerervaring van het ogenblik centraal. Dit leidt tot prachtige strofen, zoals

de wereld staat los
de eeuw staat vast
in zachte regen (p. 14) 

Of nog, in hetzelfde gedicht Meditatie: 

taal is niets meer
getijden gaan hun gang en intussen
sterft wijsheid  (p. 14) 

Poëzie is hier een ontwaken uit de taal, een zoektocht naar datgene wat zich aandient op het ogenblik waarop alles verandert, op de rand van het onzegbare. Op het ogenblik dat de getijden met ons aan de haal gaan en wijsheid niet langer wijsheid is. De poëzie is hier een soort van archeologie, het blootleggen van de wereld in al zijn naaktheid en zelfs zijn waanzin. Wat te denken van:

de wereld werd ontworpen door een gek
het onbepaalde, als muziek gaat het
voor je uit
er is geen volgorde, geen woord
in een ogenblik zal alles blijven bestaan
tastbaar als een voorwerp (p. 18)

Tastbaar als een voorwerp is ook de weerstand aanwezig, een onderhuids verweer tegen de wereld zoals die momenteel is: niet te goeder trouw, badend in een alomtegenwoordigheid van leugens en bedrog. Vandaar

bedenk de slechte mensen die
de wereld vullen
die nooit doordringen tot
zuiverheid
een melancholisch verzet geeft
betekenis

ik los er in op (p. 23)

Poëzie krijgt gestalte als een melancholisch verzet tegen het verstoorde landschap van de hedendaagse ziel. Om het demonische in de bundel te verbeelden grijpt Erick Kila terug op de “Mythe van de Schreeuwuill” die haar oorsprong vindt in de Griekse mythologie, waarbij  uiteindelijk de bewaker Ascalaphus omwille van zijn verraad van Persephone permanent veranderde in een Schreeuwuil. Sindsdien is hij  de heilige vogel van de onderwereld en geldt zijn ijzingwekkende roep als een direct voorteken van verraad, naderend onheil en dood. Het gedicht borduurt hierop voort: Hij krijst zich tot gestalte/van het kwaad/sluimer onder eeuwen/het is ooit afgesproken/de Schreeuwuil en de nacht/zij beheren de angst(p. 24).

Doorheen de bundel blijft de minimalistische toonzetting  boventoon voeren. Dichtkunst leidt hier steevast tot een verdichting van de taal. Waardoor alledaagse woorden in een onverwacht poëtisch spanningsveld worden geplaatst. Op deze wijze ‘hertaalt’ Erick Kila op onnavolgbare wijze de werkelijkheid, door de taal zelf extreem te verdichten. Door tegelijk woorden in een vreemd verband te plaatsen, zodat er een uniek, soms sterk ironisch en bijna absurdistisch toetsenbord van het onwezenlijke ontstaat. Zo staat op p. 26 en titelloos, een kort in het cursief gedrukt, gedicht, dat deze uiterste verdichting met verve belichaamt en zeer onvoorspelbare poëzie oplevert:

leg de woorden desnoods in
een hoek van de waanzin
in het gemurmel van de beschaving
niemand die het merkt

Als er een thema terugkeert dan is het de vergankelijkheid, het verloop van de tijd, de herinnering, het verdwijnen, wat bij Erick Kila al snel een verdwijnen is in het niets. Maar de heimwee blijft, zoals in het prachtig nostalgische gedicht

Ingekleurd

van oude chemie
zwart wit van het verdwijnen
de straat, de grootouders
mensen van stilte
het gedachtenvenster ziet hen
vreemd aanwezig
nog suizelt hun stem
achter de werkelijkheid (p. 33).

Dit is markante poëzie die onze aandacht en erkenning verdient. Een poëzie waarbij soms één enkele keer het gedicht door de extreme verdichting te weinig adem krijgt. Maar doorgaans is het poëzie die als “de adem van de zee” voorbijtrekt, door niemand begrepen en toch doorvoeld. Door het niets bewogen, bijna als het geruis van de wind. Door de kracht van het onvoltooide. Tegelijk is het een poëzie die getuigt van zelfbewustzijn, van zelfreflectie, altijd bereid om een spiegel te worden van zichzelf, zonder hierbij programmatisch te worden of te voorspelbaar. Getuige hiervan het sleutelgedicht:

Eromheen

ergens, diep in het andere,
ligt misschien een verhaal
onbewerkt
de eenvoud van het fragment
uitsnede van verwachting
eromheen het geruis van wind
en betekenis (p.36).

Erick Kila, Het geruis van wind en betekenis, 54 bladzijden; Amforeas, Dordrecht, 2026.. ISBN/EAN: 978-94-03888-04-0; Prijs: 15 euro.

 

Andreas Van Rompaey in Publiek Geheim

 Uitnodiging

Publiek Geheim, de literaire ontmoetingen van de VVL (Vereniging van Vlaamse Letterkundigen), is op 18 juli 2026 gewijd aan twee nieuwe publicaties van Andreas Van Rompaey: zijn recensiebundel Literair panorama, waarin hij een vijftigtal auteurs belicht, en zijn fictiedebuut Leuke verhaaltjes voor bijna iedereen, waarin hij allerlei groteske, surreële taferelen oproept.

Andreas Van Rompaey geeft extra duiding. Hij laat zich bijstaan door Roger Nupie en José Vandenbroucke, die respectievelijk een ‘woord vooraf’ schreven voor Literair panorama en Leuke verhaaltjes. Na afloop van de dubbele boekvoorstelling wordt samen het glas geheven.

Afspraak in cultuurcafé Den Hopsack, Grote Pieter Potstraat 24, 2000 Antwerpen, op zaterdag 18 juli 2026 om 14 u. Gratis toegang. Iedereen welkom!

PS Genodigden die niet aanwezig kunnen zijn, hebben ook de mogelijkheid om een boek rechtstreeks bij de auteur te bestellen.

Meer info: via Website Andreas Van Rompaey

Website Den Hopsack

In Literair panorama brengt Andreas Van Rompaey bijna alle boekbesprekingen samen die hij tussen 2018 en 2026 gepubliceerd heeft in de tijdschriften AᗡᗞA, Ambrozijn, Art04, De schaal van Digther, Portulaan, Toverberg en Weirdo’s. Deze bundel biedt een ‘wijds vergezicht’ op het hedendaagse literaire landschap waarbij ook minder evidente auteurs en uitgaven de aandacht trekken. Hoewel de recensent doorgaans – in dienst van een bepaalde instantie – een oordeel velt, wil Van Rompaey vooral informeren en niet per se met de literaire mode meegaan. Op basis van korte toelichtende teksten laat hij de lezer zelf een mening vormen en een keuze maken. Hij reikt een alternatieve lectuurgids aan die tegelijkertijd zijn eigen subjectieve leesgeschiedenis en het daarbij horende ‘schrijvend denken’ weergeeft.

Literair panorama, Utrecht, 2026, 138 pagina’s, ISBN 978 94 6301 598 1 kan worden besteld via Eburon Academic Publishers.

***

De hoofdfiguur van ‘De Markiezin’ raakt in de ban van een mysterieuze vrouw. Nadat hij voor het eerst met haar in aanraking komt, doen zich allerlei vreemde gebeurtenissen in zijn leven voor. Hoewel hij zijn driften en wanen onder controle probeert te houden, moet hij zich uiteindelijk toch gewonnen geven. In ‘Een leuk verhaaltje voor bijna iedereen’ worden, door middel van parodie, de eerste oorlogservaringen van naïeve jongelingen geschetst. ‘De wederopstanding van patiënt 888’ toont de overgang van religie naar psychologie en van de klassieke naar de postklassieke psychiatrie. De door het verleden achtervolgde Gilles Liemers streeft in ‘Dans met de schaduwen’ de vernietiging van zichzelf en zijn omgeving na, maar slaagt hij ook in zijn opzet?

Leuke verhaaltjes voor bijna iedereen, Arnhem, 2026, 170 pagina’s, ISBN 978 90 8370 920 8 kan worden besteld via aquaZZ.

De ooievaar - Lieven Vandekerckhove

De ooievaar

Bernd en Christa wonen in een groot huis op een groot stuk grond aan de oever van de Spree, in de buurt van Berlijn. Heerlijker kan een woonplek niet zijn. In de zomer brengt het weelderige groen rondom rond schaduw en koelte. In de winter verleent de sneeuw aan het oord een paradijselijke schoonheid. Aan de oever ligt het bootje aangemeerd waarmee het paar op zomerse dagen ontspanning zoekt op het water. ´s Winters gaan ze uren wandelen met de vier honden - besneeuwde wandelwegen lopen er in alle richtingen.

Beiden zijn hartstochtelijke dierenliefhebbers. Dat Christa met een dierenarts gehuwd is, zal dus wel geen toeval zijn. Zelf helpt ze weliswaar niet in de praktijk van haar man, maar op haar manier is ze intensief met dierenwelzijn begaan. In huis vliegt Bubbi, de papegaai, vrij rond. Ze heeft hem leren spreken als de beste: ‘Pappi geht zur Arbeit, und Bubbi bleibt zu Hause.’ Of mocht hij per ongeluk buiten geraken en verdwalen, dan kan hij voluit zijn personalia voorleggen: ‘Bubbi Schönbiss, am Ulmenmarkt acht.’

Maar de dierenliefde van het echtpaar komt wel op een héél bijzondere manier tot uiting. Zowat een decennium geleden heeft Bernd naast het huis een zware, lange paal laten oprichten en er met de hulp van enkele buren een klein wagenwiel op geplaatst, dat als draagvlak kon dienen voor een ooievaarsnest. Zulke nesten op een paal in de tuin of op een schoorsteen ziet men regelmatig als men het noorden van Duitsland doorkruist. Hoog boven de grond zijn de jongen veilig voor roofdieren, en is het nest daarenboven een goede uitkijkpost voor de bewoners ervan.

Al gauw werd de constructie opgemerkt door een ooievaarspaar dat, uit het zuiden teruggekeerd, op zoek was naar een broedplaats. Maar al te graag gingen de vogels in op het vriendelijk aanbod van Bernd en Christa. Takken, gras en aarde werden ingenieus tot een groot nest verbonden. Christa volgde met vreugde de vorderingen van de nieuwbouw. Tussendoor lokte ze de nieuwe buren met stukjes vis, die ze naast de paal op de grond wierp. Een tactiek die snel resultaat opleverde. Zodra de vogels haar opmerkten of hoorden dat ze hen met geklop op een plankje wenkte, vlogen ze het nest uit en landden in haar buurt. Zó vertrouwd raakte het gezelschap, dat de vogels zelfs uit Christa´s hand kwamen eten terwijl zij gehurkt de porties aanreikte.

Toen de broedtijd was aangebroken, kwam maar één van de twee dieren Christa´s diner genieten. Als zijn buikje rond was, vloog de vogel daarna met de tweede portie naar boven. Tot Christa´s verrassing was het niét vader, doch moeder ooievaar die de spijs kwam oppikken. Vader bleef rustig op de uitkijk staan, terwijl moeder vanop de eieren rechtstond en voor wat lekkers naar beneden vloog. Een bewijs te meer, lachte Christa, dat overal en altijd de vrouwelijke soortgenoten de ijverigsten zijn. Niettemin, als de eieren waren uitgebroed, en een vijfkoppige kroost het nest vulde, kweet ook vader ooievaar zich van zijn ouderlijke plichten, en hielp hij de provisie ophalen voor de kuikens.

Op een dag evenwel veranderde het vertrouwde ritueel grondig. Die morgen viel het Christa op dat moeder ooievaar zich maar traag bewoog ginder boven. Ze zag hoe de vogel voorzichtig de vleugels spreidde, een rondje vloog, en landde op het dak van het schuurtje. Ze riep naar het dier, dat na een poos dan toch naar haar toegevlogen kwam. Maar in plaats van zachtjes op de lange poten te landen, viel de vogel plomp vóór haar voeten op de grond. Daar strekte hij zich, en bleef roerloos liggen. Christa begreep niet wat er gebeurd kon zijn, ze aaide het dier lange tijd, maar kon alleen maar toezien hoe ieder leven langzaam van onder de mooie veren wegvlood.

Als Bernd erbij kwam, en de gezwollen hals van het dier zag, vermoedde hij meteen wat er mis was. Hij opende de keel en kreeg effectief bevestiging van zijn vermoeden. Klaarblijkelijk was moeder ooievaar in de omgevende weilanden haar honger gaan stillen en had daarvoor een mol gevangen. Dat doen ooievaars wel meer, net zoals ze ook kikkers en hagedissen en veldmuizen, soms zelfs hun eigen overleden kuikens opeten. Maar een mol op de spijskaart is geen goed idee. Dat wist de dierenarts uit ervaring. Een mol klemt zich immers met zijn graafpoten vast in de keel, en dat luidt de zekere, pijnlijke dood in van de vogel.

Christa was ervan aangedaan. Ze dacht aan de verschrikkelijke pijn die haar ooievaar moest geleden hebben, en streelde opnieuw de lange, witte veren. Ze kon maar moeilijk geloven dat zoiets mogelijk was, en dit dan nog met haar geliefde, mooie vogel moest gebeuren. Dan dacht ze aan vader ooievaar. Of hij het verder alleen zou aankunnen met zijn kroost van vijf?

Bernd ging in de schuur de kruiwagen en een schop halen, en legde het kreng in de laadbak. Ze bleven er nog even staan naar kijken, dan gingen ze er met z`n tweeën stilzwijgend het bos mee in.

© Lieven Vandekerckhove

Uit het nieuwe typoscript ‘Eerst koffie, dan de waarheid’ van Lieven Vandekerckhove.
Lieven publiceerde eerder de verhalen- en cursiefjesbundels:
2019: In schuinschrift
2022: Van A tot Z, of toch bijna
2024: Koorddansen

Lieven Vandekerckhove bij ‘Woordenwevers’

 

Poemtata Poëziewedstrijd 2026 - De winnaars

De 18° Poemtata Poëziewedstrijd - Editie 2026 heeft haar geheimen prijs gegeven. 

De laureaten  zijn:

1ste prijs: Marc Rothheut, met het gedicht Topografie
2de prijs: Emilie Dewitte, met het gedicht Scheiding
3de prijs: Sven-Onno Tromp, met het gedicht Stigmata

Er zijn ook 9 eervolle vermeldingen, in alfabetische volgorde:
Tinneke Bracke, Bart De Roo, Philip Hoorne, Marc Meekers, Roosmarijn Mortelmans, Bert Raats, Kristof Van Landegem, Els Van Thuyne en Geert Viaene.

Onze Digtherlijke gelukwensen aan winnaars, genomineerden en deelnemers!

De proclamatie gaat door op zaterdag 12 september 2026 tijdens een intieme poëzienamiddag onder het thema:

“Het juiste antwoord op geen vraag”.

Er zijn optredens van de dichters Tania Verhelst en Kevin Amse
Er is muziek met jazz gitarist Hans Van Oost en singer-songwriter Derek

12 september, 14 uur, Provinciaal streekcentrum de Huysmanhoeve, Bus 1, Eeklo - Inkom € 5,00

Van scherven het raam, dan het licht

Vincent Van Gelder bespreekt Lagen van glas, de nieuwe bundel van Daniël Franck

Wit
is een zee van verhalen
voor er talen bestonden.

Zo opent ‘het wit’, het tweede gedicht uit de cyclus ‘De getijden’. De dichter gaat verder:

Het behoedzame gebaar
waarmee je een perzik van je afhoudt,
het monsteren van zachtheid
dat jou toebehoort.

Eenzelfde perzik als in T.S. Eliots ‘The Love Song of J. Alfred Prufrock’?

Shall I part my hair behind? Do I dare to eat a peach?
I shall wear white flannel trousers, and walk upon the beach.

Nu weet ik niet of Daniël Franck aan Eliot dacht, en of hij soms een witte flanellen broek draagt op het strand… Eigenlijk weet ik heel weinig van de auteur. Misschien dit: hij ligt in zijn taal “als in een naakt lichaam”, zoals hij schrijft in het openingsgedicht ‘nulpunt’; een lichaam dat echter nooit zonder onbehagen zal zijn, een taal die steeds tekortkomt, of, zoals we zo treffend lezen in het gedicht ‘vormelijkheid’:

het concept gevoel gevat in een lichaam
dat niet ophoudt
zichzelf uit zijn constructie te willen bevrijden.

Zouden we in dat licht nog herbeginnen?

Het deed me denken aan wat ik Peter O’Toole (‘Lawrence of Arabia’) eens hoorde zeggen over de woestijn: “It is so vast and unremittingly hard, and you can’t win, and you know you can’t win… and then you have a go.” De dichter weet dat hij nooit kan ‘winnen’ van de taal, maar kan niet anders dan het gevecht aan te gaan. “Er zijn / woestijnen die eens in een mensenleven tot bloei komen,” schrijft Franck in het gedicht ‘geen woorden’; dat weet de dichter, of houdt de dichter zichzelf voor om door te kunnen gaan.

De binnenflap van ‘Lagen van glas’ spreekt over “beeldende gedichten” en die duiding staat er niet voor de vorm. Die beelden kunnen heftig zijn (“Jij velde mij stripte mij vilde mij, / strekte mij in lange stroken uit”); verzachtend (“Dat ik beleven kan / hoe een kind een bal opgooit / en de verwondering dat iets daarbuiten / de bal heeft teruggebracht”); of ergens daartussenin (“We trekken het huiveren van de nacht / als een deken van spinnende katten over ons heen”). Daniël Franck bedient zich in elk register van originele metaforen en durft hierin ver én breed te gaan, wat een vampirische lezer lekker veel hals geeft om de oogtanden in te zetten.

Zo’n ‘film’ die wel erg dicht op de huid kwam, en er zelfs doorheen ging, vond ik in het openingsgedicht van de cyclus ‘Scherven’:

Met een hamertje sloeg je het glas uit de deur,
koos een stralende scherf uit, recht, scherp,
plaatste die aandachtig op de rand van het bad.

Eerst bestudeerde je de polsen,
stijfwitte pilaren met blauwe ondergrondse kanalen
vol verwachting.

Toen je uithaalde
pulseerde je bloed gelijk met je ademhaling,
je gedachten al neergeslagen.

Ik belde,
je rende de leefkamer in,
zei niets aan de hand,
je tenen bleek in de vloeiende bloedplas.

“Vraagt ge de weg naar de vrijheid? Gij kunt hem vinden in elke ader van uw lichaam,” horen we Seneca zeggen. Maar dit is een eenrichtingsweg. "Suicide is, after all, the opposite of the poem," wist ook Anne Sexton. Anders gezegd zet de dichter de scherven van dit bestaan niet tegen de polsen, maar snijdt de stukken zorgvuldig bij om in loodlijsten te passen; en bij het vallen van het licht door dit unieke en veelkleurige raam, kunnen ook anderen zich hieraan vergapen. Wat mij betreft toont Daniël Franck zich met zijn bundel een meester-glazenier.

Om in de beeldtaal van het aangehaalde fragment te blijven, wil dit echter niet zeggen dat ieder gedicht inkijk verschaft. Ook bij herlezing blijven bepaalde deuren gesloten; wat de lezer evenwel niet belet de sierlijke klinken te bewonderen en met de vingers langs het secure reliëfsnijwerk in het hout te strijken. We kunnen immers “lang oefenen in thuiskomen”, bevestigt de auteur ons.

Maar ik wil niet eindigen voor een gesloten deur. In het laatste gedicht van de bundel laat het lyrisch ik zich meedrijven “op gedweeë golven”, “naakt” en “krachteloos” (zo beeld ik mij in) als in het eerste gedicht. Zo wordt eindpunt nulpunt, en – in de woorden van René Gude – “Amor fati, hups daar gaat-ie!”; al zullen we met elke herlezing halt houden bij andere knappe versregels…

“Wij werken vanuit een gebroken wereld, en het enige wat we doen, is de scherven bijeenvegen… en te laten zien dat het scherven zijn,” dixit Lucebert. Dat de dichter meer doet, meer moet doen, hoop ik in deze korte beschouwing te hebben aangetoond. Daniël Franck heeft in ieder geval meer gedaan.

© Vincent Van Gelder

Daniël Franck, Lagen van glas, Uitgeverij P, 2026, 72 pagina’s, ISBN 978-94-93534-00-1

Poëzieprijs Jotie T'Hooft - De laureaten en hun gedichten

Op zaterdag 9 mei 2026 werd in Oudenaarde de Jotie T’Hooft Poëzieprijs uitgereikt. Jotie – de door velen onder ons betreurde en nog steeds gelezen dichter – zou immers op 9 mei uitgerekend 70 jaar zijn geworden. Een hele mooie reden om een poëtisch feestje op te zetten.  De hoofdprijs ging naar Rita Van Hauwermeiren, een dichteres die ook in de Digtherlijke annalen maar al te bekend is. Berichten en info kun je hier op haar Schaal van Digtherlabel nalezen.

Ondertussen is tijdens ons “zomerreces” dankzij de goeie zorgen van wedstrijd-coördinator Tom Bruynooghe het fraaie laureatenboekje 2026 op de redactie aangekomen.
Daarin lees je over de verschillende categoriën heen de gedichten van winnaars en genomineerden vergezeld van de jurycommentaren.

Het boekje kun je steeds verkrijgen door een mailtje te sturen
jotiepoezieprijs@gmail.com met vermelding van naam en adres. U ontvangt dan een bevestigingsmail met meer uitleg over de betalingsprocedure.

De prijzen (inclusief gewatteerde omslag en verzending):

Voor België: € 16 
Voor Nederland: € 26

De winnaars en de genomineerden van wie gedichten terug te vinden zijn in de bundel nog ’s op een rij:

Categorie A – van 0 – 14 jaar:
1. Marit Lenaerts 2.Tika Kerckenaere 3. Lucia Van Bockryck
Nominaties : Martha Tack, Anaïs Cloet, Alice Blake en Stien Sulmont

Categorie B – van 15-18 jaar:
1. Julia Jacobs 2. Sofie Rubio van Gerner 3. Lise Dumont
Nominaties: Natasha van der Duim, Juliette Veulemans, Jelina D’haeseleer, Lars Degezelle, Wout De Caluwé, Leonore Op het Veld en Mats De Vriese

Categorie C – vanaf 19 jaar:
1. Rita Van Hauwermeiren 2. Agad Ammeraal 3. Patrick Verstraete
Nominaties: Mylène Delfos, Eddy Vaernewyck, Vanessa Daniëls, Paul Rigolle, Giselle Zwerts, Freda Goossen, Michael Vonk

De prijs van de Stad Oudenaarde was voor Francis D’haene

In deze categorie werden niet minder dan 824 gedichten van 483 dichters ingestuurd!!! Alle winnaars, genomineerden, én alle deelnemers hebben onze Digtherlijke gelukwensen!

Winnaars, genomineerden en juryleden.

Jotie 70 - De feesttaart

De mot en de maan - Joris Denoo

De mot en de maan

De greep van letters die de juiste snaren 
van de woorden opspant en pijlen richt
naar een knikkende maan die in het donker
dicteert hoeveel noten ditmaal vallen mogen
uit de boom belast met jaren en blaren
alsook het wel en het wee van wassen
en zee en woelen en baren – onrust
als de mot de schijn van de maan kust.
Verleden verhalen vergeten, wat rest
te grabbel gooien en met dezelfde hand
naar de nieuwe maan te reiken
en haar daardoor dichter te weten.
Steden passeren te hooi en te gras.
Wakende weilanden, slapende zee.
Geborchte, gebergte, vlakte, legenden.
Ronkende namen als Argos en Atlas.
De ruis van stilte en diepe slaap
spint een dichte vacht omheen de nacht,
waar zonet met zacht geleid geknetter
’s mensen waan alweer werd omgebracht.
De mot is nimmer moe van de maan,
lantaarn der hemelhoge dichters,
die het fijne poeder van hun vleugels
in het vage vuur van verzen strooien.
Rust, rust als de maan de mot sust.
Wie slaakt de laatste zucht?
Wie geeft de eerste schreeuw?
Wie dicht de nacht genadig toe?
Wie kan de honingmaan weerstaan?
De maand is moe van domme dagen;
het bleke jaar vergeelt alweer gestaag.
Verzot op licht probeert de mot
de vale weerschijn van de maan
te lezen als kompas. Wijzer wordt zij niet:
in ’s dichters walm van vuur en vlam
en kaars aan het gesperde zolderraam,
een zucht te ver van de stille notelaar,
wordt alras met ongenood geflakker
het gevleugelde gedicht gesmoord.
Woorden doven in het ongerijmde;
noten ploffen hersendood terneer.
Wolken schuiven schielijk voor de maan.
Het raam moet dicht; het vers geschrapt.
Morgen zal de dichter dapper herbeginnen,
zodat een hemellichaam alsnog onbekend   
tot in de eeuwigheid der nachten en der dagen
bijwijlen flonkerend zijn naam zal dragen.                                 
Het zal de zon niet zijn, noch een maan.
Geen planeet, komeet of verre ster.
Misschien een suizende meteoriet,
maar helemaal in vlammen mag dan niet.
Anders herleidt het lezersgild naam en faam
van de poëet tot zichzelf verbrandend ruimtepuin,
niersteen van een alsnog onbekende Behemoth.
Eenzelfde lot wachtte immers de mot.

© Joris Denoo

Met de novelle 'Assenpoezen' en de dichtbundel 'Tussen zadel & zand' verschijnt in 2027 nieuw werk van Joris Denoo.

Er even tussenuit

De Schaal van Digther knijpt er even tussenuit! En we noemen de komende periode met plezier: vakantie. We zijn terug omstreeks 10 juni 2026 ek. 

De redactie groet jullie ondertussen met veel zin voor Digtherlijkheid (en andere literaire frivoliteiten).

De bloem - Willy Brandt

De bloem

Soms zijn er momenten die zich onuitwisbaar in je geheugen griffen.

Ze zijn zeldzaam, soms zelfs uniek. Als je dan het geluk hebt om een fototoestel bij te hebben, dan kunnen die momenten digitaal voor de eeuwigheid bewaard worden.

Een dergelijk moment maakte ik mee op dinsdag 9 november van het jaar 2021.

Het gebeuren speelde zich af op een plein in Freiburg.

Op 9 november 1938 werd op die plaats de synagoge van Freiburg door de stormtroepen van de SS in brand gestoken. De brandweer mocht de omringende gebouwen van het vuur vrijwaren, maar mocht de brandende synagoge niet blussen. Het was de start van de jodendeportatie in Freiburg.

Nu staat er alleen nog een herdenkingsmonument. Een ondiepe vijver in de vorm van het vroegere gebouw en enkele maquettes van de bewuste tempel.

Er was, pas enkele uren geleden, een herdenkingsbeleving gehouden. Tientallen rozen lagen verspreid langs de boorden van het monument.

Nu was het plein zo goed als verlaten. Enkele studenten troepten samen onder de bomen langs het plein, verder was er niemand meer.

En dan was er die vrouw.

Ik had haar eerst niet opgemerkt, mijn partner diende daarvoor zelfs mijn aandacht op haar te vestigen. Ze was ook geen opvallende verschijning. Op mijn foto van een van de maquettes is alleen nog maar als een schim aanwezig.

Ze stond daar maar, gehuld in een lange, bruine jas.

Haar rechterhand omklemde een grote, zwarte handtas alsof het een houvast was.

Op haar gezicht tekende zich als het ware de film van het lang voorbije gebeuren af. Herinneringen hadden zich diep in haar huid gegroefd.

Plots zette ze enkele stappen voorwaarts en boog voorover, naar het monument.

Toen pas merkte ik de roos op die ze in haar linkerhand verborgen had gehouden.

Ze legde hem in een ontwapenend gebaar neer, in volle overgave.

Haar rood en geel gekleurde roos werd opgenomen in de zee van andere bloemen.

De vrouw zette enkele stappen terug. Ze huiverde. Ze beleefde de wereld om haar heen niet meer. Alleen de herinneringen aan het gebeuren vervulden voor die enkele minuten haar geest. Ze was als het ware niet meer aanwezig in het heden, maar vertoefde vele jaren terug in de tijd. Zelden zag ik oprechter verdriet en ontzetting voor een gebeuren uit een ver verleden.

Haar verhaal bleef voor me verborgen, maar mijn camera legde haar emoties vast.

Er kon niets ingevuld worden bij het beklijvende beeld dat zich voor me afspeelde. Het zou onrecht gedaan hebben aan de waarheid die we niet kennen.

Misschien was ze zelf een slachtoffer, misschien betoonde ze als Duitse vrouw haar plaatsvervangende schaamte aan de slachtoffers.

Wat het ook was, zelden was een beeld zo oprecht en intens.

Het was geen brutaal beeld, maar een gebeuren dat met een intense rauwheid de empatische herbeleving van die vrouw onverbloemd aan de buitenwereld zichtbaar maakte.

Het leerde me dat er, in het huidige Duitsland, over het verdoemde verleden gepraat kan, en mag worden en dat ook daar de slachtoffers niet worden vergeten.

Automatisch dacht ik ook aan de huidige slachtoffers van oorlog en onderdrukking. Ze zijn er nog steeds. Meer nog dan ooit tevoren.

Te veel om genoeg rozen te hebben.

© Willy Brandt

Willy Brandt - de naam is echt géén pseudoniem - is voornamelijk fotograaf. Maar af en toe schrijft hij ook wel 's een gedicht of een flard persoonlijk proza. Dat zal hier in de toekomst af en toe nog wel 's blijken!

"Zicht op Freiburg" (Foto: Dienst Toerisme)

Overwoekerd - Benoit Van der Cruysse

Overwoekerd

Ik kijk naar de vlierbes die de schommel wurgt nu
ik het terras niet meer verlaat, naar de kettingen,
verroeste longen die hun adem inhouden.
De molshopen op het gras zijn koortsblaasjes 

die ik niet voelde komen, maar toch ligt elke ochtend
het schraapsel in de tuin. Alleen in het donker durf ik
naakt te zijn, als de dauw zich aan mijn enkelholtes
hecht. In de hoek haken twee tuinstoelen in elkaar, 

de klimop spant zijn draden. Ik ga op de drempel zitten
om te zien hoe de volgende tegel in de modder verdwijnt,
leg me uiteindelijk in de voren tot het onkruid
mijn contouren overneemt, begraaf 

mijn voeten tussen de wortels en wacht
tot ik een heuvel ben.

© Benoit Van der Cruysse 

Benoit van der Cruysse (1986) woont in Antwerpen en schrijft sinds 2025 proza en poëzie. Hij publiceert in het voorjaar van 2026 op de Optimist, Papieren Helden, Meander, Het Gezeefde Gedicht en Een Twee Powezie. 

On-geluk - Benoit Van der Cruysse

On-geluk
 
Je gelooft niet in heelhuids, je drinkt
uit de gebarsten mok zodat je de scherven
al vasthebt. Je mijdt de open weg, verzuimt
de afslag die volgt, het groene licht, verkeerd
rijden is nog altijd rijden – stilstand is de enige plek
waar je niet kunt vallen. Je bent de was die de brief
verzegelt, de rode korst die het binnenste bewaakt,
binnenin herschikken de letters zichzelf tot smeekbede,
dan weer tot afscheid. Je trekt de koordjes van je hoodie
aan tot je een kijkgat vormt, één oog dicht en dan traag
de straat uit, tastend langs gevels, de wereld
een foto in een doos. Ze zeggen: geluk wacht
om elke hoek. Je loopt rechtdoor en denkt:
nog even.

© Benoit Van der Cruysse 

Benoit van der Cruysse (1986) woont in Antwerpen en schrijft sinds 2025 proza en poëzie. Hij publiceert in het voorjaar van 2026 op de Optimist, Papieren Helden, Meander, Het Gezeefde Gedicht en Een Twee Powezie. 

Guido Gezelle - Benoit Van der Cruysse

Guido Gezelle

Hoe zere vallen z’af, zei ik, de zieke zomerblaren. Moeder zei, zonder op te kijken: je klinkt als je vader. We zaten op groene stoelen in de gang en wachtten op de dokter. De dokter kwam en zei: een verdikking van de hartspier. Typisch, zei moeder. Mijn broer vroeg of vader uitgestrooid wilde worden in de Noordzee, of misschien liever in een kist lag. Moeder stak een sigaret op. De dokter zei: hij is niet dood, hij kan nog zeker tien jaar mee. Hij zei ook: u mag hier niet roken. 

Thuis stond vader weer in de tuin, zijn voeten in een schaaltje met water. Moeder vulde de gieter. Mijn broer begluurde het buurmeisje. Ik telde de blaren in het gras, de keren dat mijn hart oversloeg. Als ik alles bijhield, dacht ik, kon het niet verdwijnen. 

Ik dacht ook: het was mijn verjaardag gisteren.  

© Benoit Van der Cruysse 

Benoit van der Cruysse (1986) woont in Antwerpen en schrijft sinds 2025 proza en poëzie. Hij publiceert in het voorjaar van 2026 op de Optimist, Papieren Helden, Meander, Het Gezeefde Gedicht en Een Twee Powezie. 

Literair panorama - Andreas Van Rompaey

Pas verschenen: Literair panorama. Verzamelde boekbesprekingen

In Literair panorama brengt Andreas Van Rompaey bijna alle boekbesprekingen samen die hij tussen 2018 en 2026 gepubliceerd heeft in de tijdschriften AᗡᗞA, Ambrozijn, Art04, De schaal van Digther, Portulaan, Toverberg en Weirdo’s. Deze bundel biedt een ‘wijds vergezicht’ op het hedendaagse literaire landschap waarbij ook minder evidente auteurs en uitgaven de aandacht trekken. Hoewel de recensent doorgaans – in dienst van een bepaalde instantie – een oordeel velt, wil Van Rompaey vooral informeren en niet per se met de literaire mode meegaan. Op basis van korte toelichtende teksten laat hij de lezer zelf een mening vormen en een keuze maken. Hij reikt een alternatieve lectuurgids aan die tegelijkertijd zijn eigen subjectieve leesgeschiedenis en het daarbij horende ‘schrijvend denken’ weergeeft.

Andreas Van Rompaey, Literair panorama, Utrecht, 2026, 138 pagina’s, ISBN 978 94 6301 598 1 kan worden besteld via Eburon Academic Publishers of uw boekhandel.

Fragment uit 'Grot', de nieuwe roman van Jonas Bruyneel

Hoofdstuk 14

Wanneer een olifant de dood voelt naderen, verlaat hij de kudde. Helemaal op zijn eentje zoekt hij een verlaten plekje en daar sterft hij. Moederziel alleen. Vervolgens troepen de andere olifanten samen om afscheid te nemen en het lichaam aan te raken, instinctief, geleid door een onbedwingbaar verlangen. Hoezeer onderzoekers ook proberen om een verklaring te vinden voor dit gedrag dat geen functie heeft, niet voor het overleven van de soort, geen enkel evolutionair nut, ze vinden het niet. Het is zo cultureel dat het menselijk lijkt. Wanneer je opnames hoort van hun geklaag dat kilometers ver over de savanne echoot, kan je niet anders dan die conclusie trekken: dit is menselijk. Of beter: op de snijlijn tussen leven en dood zijn we allemaal dieren.

Niemand maakte plannen. In absolute alleenheid zochten we een manier om het lichaam met het afscheid te verzoenen. We zochten naar woorden, naar verklaringen, naar aangepast gedrag. We wilden vooruit nog voor we stil hadden gestaan, maar dat werkt niet. Het brein is niet zo geprogrammeerd.

We moesten opnieuw leren leven. Leren omgaan met het besef dat er toch een begrenzing was aan ons lichaam. We dwaalden door een dorp dat zijn contouren had verloren, zijn herkenningspunten. We zwierven blind en op de tast door onbekende straten op zoek naar iets tastbaars, iets om ons aan vast te grijpen. En zo zwermden we instinctief naar de vlam, het schaarse lichtpunt in het donker. De rolluiken waren neergelaten, het gordijn was voor de ingang geschoven, maar de deur van Café De Living was niet op slot. Er speelde geen muziek en de lampen rond de discobal waren gedoofd. Alleen de gelige peertjes verlichtten de toog.

Ik hield de deur voor Ella open en was me bewust van het paternalisme in die handeling, maar ik wist niet wat anders te doen. Ik wilde een functie hebben, een nut. Ik probeerde mezelf een plaats te geven in de vormeloze toekomst en Ella liet het zich welgevallen. Ook zij ging op de tast door de uren, haar lichaam in alarmmodus. Alle energie bewaarde ze voor het levensnoodzakelijke, voor de primaire, elementaire gedachten. Er was geen ruimte voor abstract denken, voor de dingen die ons van dieren onderscheiden. Om meer te voelen dan honger en slaap.

We dachten niet in begrippen als liefde en vriendschap, alleen in begrippen als nood. Nood aan stemmen, niet aan woorden. Nood aan lichamen, niet aan namen. Nood aan aanraking, niet aan betekenis. Nood aan thuiskomen. Nood aan stilte in de vertrouwde omslotenheid van lawaai. Aan de toog en tafeltjes verzamelden de muzikanten, de hele veelkleurige troep, degenen die speelden en degenen die niet speelden, de Chiromeisjes en scoutsjongens, de werkenden en de studenten. Er stond niemand bij de tapkraan, Wallie staarde aan de tooghoek voor zich uit. Hij leek weinig te horen van wat tegen hem gezegd werd en er werd hoe dan ook niet veel gezegd. Imke zat tegenover Vitja aan het tafeltje bij het venster, ze stond op wanneer ze ons zag en trok Ella tegen zich aan, vlekken in haar hals, haar oogleden waren gezwollen. Zoals gewoonlijk drukte ik Vitja plechtstatig de hand, een grapje onder ons, je beste vriend begroeten zoals hooggeplaatste heren dat in vervlogen tijden deden, maar nu leek die vertrouwde groet een onbedoelde afstand teweeg te brengen. Die handdruk benadrukte dat vriendschap niet automatisch de antwoorden met zich meedroeg. Als vriendschap het al niet deed, wat dan wel?

‘Wat hebben jullie gehoord?’

Imke keek beurtelings naar Ella en mij.

‘Een auto-ongeluk. Vanochtend. Heel vroeg. Bij de brug.’ ‘Is hij aangereden?’

Ella schudde haar hoofd.

‘Nee,’ zei ze, ‘hij zat aan het stuur.’

Bij de bar liet een van de baardmannen zich van zijn kruk glijden. Hij ging de toog om en legde zijn hand op de tapkraan. ‘Op de brug moet hij de controle hebben verloren. Dat is wat ik hoorde.’ ‘Fuck.’

‘Hij keerde terug van zijn verjaardagsfeestje.’

Ella keek naar beneden, naar haar vingers op de kleverige tafel, een zwart blad vol nog zwartere vlekken. Dat was wat we wisten, wat we gedurende de dag druppelsgewijs hadden opgevangen. Baardman zette ons elk een biertje voor.

‘Van het huis. Wallie zei dat we zelf moeten nemen.’ ‘Dat is lief.’

Imke glimlachte, maar haar ooghoeken trilden.

We moesten het met informatie uit tweede hand doen. Café De Living was een schuilplaats voor figuranten, de hoofdpersonages waren er niet, hun afwezigheid hing dik en log tussen ons in. Zolang de hoofdfiguren in het verborgene bleven, sprokkelden we bijeen wat we konden. Niet uit morbide nieuwsgierigheid. Niet uit een gebrek aan respect. We hadden die informatie nodig. Er ontbraken stukken uit de puzzel, stukken die noodzakelijk waren om het geheel te zien en het plaatje te vatten. We hadden concrete feiten nodig om over te praten terwijl we wachtten tot de taal zou komen om wat we voelden onder woorden te brengen. Eerst de feiten, dan de analyse. Maar de feiten bleven uit.

‘Ik hoorde dat Yussef ook in die auto zou zitten –’ fluisterde Vitja.

Hij blikte rond, had iemand het gehoord? Allemaal speculeerden we, maar we waren er als de dood voor dat iemand het zou opmerken en het giswerk met geroddel zou verwarren.

‘– maar dat Elias met de fiets naar huis wou en dat iedereen het beter vond dat Yussef met Elias –’

‘Ik hoorde dat de Reisleider met Elias naar huis fietste,’ sprak Imke tegen. ‘Yussef is tot de laatste gebleven. Hij is vanochtend over dezelfde brug gefietst en heeft de politiewagens en de ambulance gezien, maar verder niets en is daarom verder gereden.’

‘Dat klopt niet.’

Ella nam een grotere slok dan ik van haar gewoon was. ‘Yussef was al thuis. Vrij vroeg al.’

Alles kon, alles was plausibel. Alle scenario’s van eerder beleefde nachten, de duizenden permutaties van een vrijdagavond, ze konden allemaal kloppen. Het deed er niet toe, het veranderde niets aan de zaak: Milan zat op zijn eentje in de wagen, reed in een verantwoord tempo naar huis – achtenzestig kilometer per uur waar zeventig toegelaten was – raakte de controle kwijt, knalde door de vangrail van die brug en kwam tot stilstand in de gevel van een huis.

De bewoners van dat huis, een nietsvermoedend koppel op leeftijd wiens wekker een klein uur later zou rinkelen, kwamen er met de schrik vanaf en met een schuldgevoel over iets waaraan ze geen schuld droegen. Maar in hun huis had het zich voltrokken. Ze verbonden de plaats waar hun kinderen geboren waren en hun kleinkinderen af en toe logeerden, nu aan de dood. Op de uitvaartdienst zou die vrouw met haar asgrijze, opgestoken haren, onbedaarlijk huilen. Pas daarna zou ze het aandurven om beetje bij beetje informatie over die jongen om wie ze gehuild had, op het internet op te zoeken.

Dit wisten we. Dit waren de feiten. Vijf uur en dertien minuten. Uur van impact. Op slag dood. Dat wisten we. Geen remsporen. Dat leerden we later. Feit. In slaap gevallen. Ook dat hoorden we later. Speculatie. Twee meter verder en hij was veilig tegen de betonnen schokdempers tot stilstand gekomen, de balustrade was de zwakke plek in de omrastering van de brug. Feit. Hij was waarschijnlijk met zijn smartphone bezig. Werd gezegd. Speculatie. Onzin. Zijn telefoon stond uit. Feit. En dan had je dat gevaarlijke woord, het woord dat we in Café De Living hardnekkig niet uitspraken, elk met een biertje in de hand, maar dat door ieders hoofd spookte.

Alcohol.

Het was Imke die het aandurfde. Ze keek naar haar glas, speelde de vloeistof rond en vroeg:

‘Hij had toch niet –?’

Ik schudde mijn hoofd maar Ella hield haar blik op de deur gericht. Tussen de kieren van de rolluiken glipte het straatlicht naar binnen.

‘Nee toch?’ vroeg ik. ‘Als Milan moest rijden, dan dronk hij niet. Nooit.’

Ella glimlachte naar me. Op haar lippen lag de gedachte die ook in mijn hoofd rondzong. Milan dronk nooit wanneer hij moest rijden, maar elke nooit heeft een behalve. Er is altijd die ene keer, die uitzondering, dat moment van onoplettendheid. Er is altijd die maar.

‘Nee.’

Vitja’s stem was stellig. ‘Hij had niet gedronken.’

Aan een tafeltje verderop ontsnapte een korte lach, dan een geschrokken stilte en een schichtige blik. Had iemand het gehoord?

Een paar dagen later las ik in de krant dat Milan wel degelijk had gedronken. Ella stuurde het artikel naar Imke, ik zond het op mijn beurt naar Vitja. Allemaal speelden we onze rol in de verspreiding van dat ene, bepalende stukje informatie. Maar ook dat bleek speculatie. Nog twee dagen later bracht een kwaliteitskrant de officiële bevindingen: er waren geen sporen van alcoholintoxicatie gevonden.

Vitja appte naar mij. ZIE JE WEL.

Ik naar Ella. DACHT IK AL.

Ella hield het bij:

GELUKKIG.

We wisten dat het niet uitmaakte, niets daarvan was belangrijk, maar erover communiceren was codetaal. ZIE JE WEL vertaalde je als: ik weet niet wat te zeggen, maar ik ben er voor je. Alle andere gecodeerde frases betekenden hetzelfde. Maar het kwaad was geschied, daar kon die rechtzetting niets aan veranderen. Wie geeft om een vrijspraak wanneer de oorspronkelijke beschuldiging sappiger is. En wie gelooft nu eerder de bevindingen van een bevoegde instantie dan geruchten in een roddelblad. Correcte berichtgeving, dat weet iedereen, die haal je bij de buren. Dus bleef het gangbare verhaal dat over een prille twintiger die zich op zijn verjaardag lam had gezopen, in zijn auto was gestapt en zich stomdronken in een voorgevel had geboord. De eerste reacties waren meelevend: zo jong nog, hij had een leven voor zich. Daarna werd het giftig. Die generatie kent geen grenzen. Er zullen wel drugs in het spel zijn. En natuurlijk is het de schuld van de ouders. Zou bij ons nooit gebeuren.

Het duurde niet lang voor de bagger groter werd dan het begrip. Een enkeling reageerde door de rechtzetting te posten, toch geen sporen van alcohol gevonden, maar dat maakte het alleen erger. Die journalisten waren leugenaars die leefden uit de zakken van wie de macht had, zo wist een goed ingelichte en anonieme man die online kwijt kon wat hij thuis niet durfde te zeggen. Die ouders hadden iemand wat zakgeld toegestoken, via via, alles om de verantwoordelijkheid te ontlopen.

Allemaal hadden we wel een rood aangelopen nonkel die met een zurige adem en glazige ogen fulmineerde dat het een schande was, dat jonge mensen denken dat de wereld van hen is. Spijtige zaak, dat wel, tragisch zelfs, maar het moest ervan komen. Die jonge gasten kennen geen mate, riep diezelfde nonkel met de borst vooruit, voor hij gauw een Duveltje bestelde nu tante niet keek, want zij zou weer zeuren dat hij te dronken was om te rijden. Onterecht, dat sprak voor zich, en daarbij, er waren geen politiecontroles aangekondigd. En nu we het over politiecontroles hadden, stak diezelfde nonkel zijn vinger in de lucht, hadden die flikken niets beters te doen dan de hardwerkende mens lastig te vallen. Waren er geen echte criminelen te vatten, want die gingen vrijuit, maar als hij van een Duveltje durfde te genieten – want dat was het, genieten, niet meer en niet minder, als dat al niet meer mag – dan waren ze daar.

Alcohol is, net zoals jeugdige overmoed, concreter dan toeval voor mensen die de wereld hardnekkig als afgelijnd en controleerbaar willen zien. Toeval is niet strafbaar en dat kan niet, dat mag niet, er moet iemand gestraft worden. Iemand is schuldig, iemand moet schuldig zijn, want zonder schuldige verglijdt de wereld in chaos. Dan is de orde zoek.

Maar welke orde? Het was een ongeluk, domme pech. Een samenloop van toevalligheden die terugging tot het gieten van het asfalt, het aanleggen van de haarspeldbocht, het bouwen van het huis toen er van die brug nog geen sprake was, een boerderijtje tussen de velden toen de auto nog aan de burgemeester, de dokter en de notaris voorbehouden was.

Al die toevalligheden. De ietwat slordige keuring van de vangrail. De trots op zijn tweedehandswagen – hoe vaak hadden we niet gelachen om die rammelbak? De seconden vroeger of later. Het terugkeren naar het feestzaaltje om zijn leren jas van de kapstok te halen. Het lange twijfelen: laat ik de auto staan om toch een biertje te kunnen drinken. Trakteer ik mezelf voor mijn twintigste verjaardag op een ritje met een taxi? Of vraag ik een lift aan een vriend die nota bene wel gedronken heeft, te veel zelfs, maar die de auto zonder een schrammetje in de garage van zijn ouders heeft geparkeerd.

Al die toevalligheden. De anekdote waarom hij in die laatste bocht hardop moest lachen. Dat liedje op de radio dat hij meebrulde, uit volle borst, want dat kon hij. Misschien sloot hij bij de hoge noten even zijn ogen, een fractie van een seconde. Hij was er bijna, op zijn verjaardag, bijna thuis, Milan, die enkele dagen later dan uitgerekend geboren werd, altijd te laat die jongen, klokvast kon je hem niet noemen. Er stond een goudomrande maan aan de nachthemel, de voorspelde regen kwam maar niet. Een man die zich verslapen had, raasde met hoge snelheid in tegenovergestelde richting naar het werk, maar twee straten voor de brug bedacht hij zich en sloeg hij links af, een boerenwegje in om de flitspalen te vermijden. Een meisje fietste onder de brug door op terugweg van een feestje, enkele ogenblikken daarvoor had ze voor het eerst het meisje gekust waar ze al even een oogje op had, ze had het niet gepland, ze had er niet op gehoopt, het gebeurde gewoon en in haar hoofd klonk muziek. Milan reed boven haar over de brug, gemoedelijk, niet gehaast, met beide handen op het stuur.

Hij zong. Hij was moe en tevreden en bijna thuis.

 

© Jonas Bruyneel  


Hoofdstuk 14 uit 'Grot' de nieuwe roman van Jonas Bruyneel.
'Grot', een uitgave van Borgerhoff & Lamberigts wordt voorgesteld in Theater Tinnenpot, Tinnenpotstraat 21, 9000 Gent op dinsdag 19 mei 2026 om 19u30.

Auteur Hans Depelchin gaat met Jonas in gesprek over de roman. Samen met altviolist Esther Coorevits brengt Jonas enkele fragmenten uit Grot. En tussendoor speelt Klaas Tomme nummers van de iconische band Dead Poet Warrior Zone.
Wie er wil bij zijn geeft een seintje aan: sam.degraeve@borgerhoff-lamberigts.be.​

Laatste groet aan mijn lichaam - Annika Cannaerts

Laatste groet aan mijn lichaam

Met het kind op de arm liep je door deze kamer
wees je de wereld aan:
dag kast, dag stoel, dag tafel
 
en keek naar boven:
kijk, de lamp –
en hier, de schakelaar:
licht aan, licht uit
oh

daar op het bed wacht nu je lichaam
zonder vonk 

wat achterblijft:
de afdruk van je voeten in oude schoenen
het schrift met verse gedichten op de boekenplank

ik ken jou uit mijn hoofd, vreemdeling

in de hal glanzen foto’s onecht
ik groet liever je vertrouwde beeld
in de spiegel naast de deur

dag lichaam, dag bed, dag raam
dag licht

© Annika Cannaerts

.../...

Voorpublicatie uit ‘Pasvormen’, de debuutbundel van Annika Cannaerts. De bundel is een uitgave van Uitgeverij Archipel en wordt op zaterdagavond 30 mei 2026 om 19.00 u. voorgesteld in MadamFortuna Vzw, Sergeysselsstraat 20, 2140 Borgerhout (Antwerpen).
Inschrijven of de bundel bestellen kan via info@uitgeverij-archipel.be. 

De avond wordt ingeleid door Hilde Keteleer. Leen Verheyen gaat in gesprek met de auteur, terwijl Sebastian Enriques Dierckx zorgt voor de muzikale omlijsting. Daarnaast verwelkomen we gastdichters Marielle Matthee, Frederik De Cock en Christine van den Hove

Met een zintuiglijke, beeldrijke taal schrijft Annika Cannaerts poëzie die onderhuids werkt: beklemmend en onontkoombaar, maar tegelijk teder en helder. In werelden van sneeuwbollen, ziekenhuiskamers, dierenlichamen en huiselijke interieurs valt identiteit steeds opnieuw uiteen, terwijl herinneringen zich herschrijven als een tweede huid.

 #pasvormen #annikacannaerts #debuutbundel