Over Zwermkoorts van Kristien Dieltiens.
Op zaterdag 20/6/2026 werd in Beernem, het thuisdorp van Kristien Dieltiens waar ze sinds 1995 woont, Zwermkoorts, voorgesteld. Het boek is uitgegeven door Borgerhoff & Lamberigts, 2026.
Zwermkoorts met als ondertitel ‘Een roadtrip met de dood op de hielen’, is geen historische roman, zoals onder meer De stille pijn van Lucca (2005), Papinette(2009) Kelderkind (2012), nu met een nieuwe, algemenere titel ‘Kelderkinderen’,, Kortgeknipt (2017) of Carlota (2023), maar wel een confronterende, harde psychologische eye-opener.
De titel Zwermkoorts’ is tweeduidig. In de eerste plaats slaat ze op een waanzinnige zwerftrip van moeder Pearl met haar dochter Daisy en zoontje Willow. Zij ‘zwermen’ vanuit het grensgebied van de Verenigde Staten langs allerlei stadjes, dorpen en onderkomens, ‘ helemaal door ‘Trump’-land, naar Mexico.
Maar ‘zwermen’, een bijenterm, slaat ook op het gedrag van de bijen die in het verhaal een belangrijke rol spelen. Je kan ze zien als metafoor voor het ‘zwerven of ‘zwermen’ van de moeder en kinderen.
Her voornaamste thema van ZWERMKOORTS is de fascinatie voor gevaarlijke moeders die aan het ‘Münchhausen by proxy-syndroom’ lijden en de invloed daarvan op haar kinderen.
Met dit syndroom is Kristien Dieltiens als leraar een paar keer geconfronteerd, en het ligt haar nog altijd nauw aan en op het hart. Vanuit haar verontrustende ervaringen geeft ze haar blijvende betrokkenheid gestalte in een fictief verhaal.
Moeder Pearl, ex-verpleegster, houdt Daisy en Willow bewust kwetsbaar. Ze prent ze in dat ze doodziek zijn en dient hen dagelijks onnodige medicijnen toe.
Zij moeten dankbaar zijn voor deze ‘fantastische moeder’, die met hen en voor hen de dood ontvlucht, op zoek naar de meest geschikte dokter die hen kan helpen.
Zij moeten haar tonen dat ze van haar houden. Zo gedragen ze zich ook.
Tegenover de buitenwereld wil ze bewonderd worden als de zeer bezorgde, perfecte moeder.
Kristien Dieltiens laat Daisy aan het woord en leeft zich diep in de kinderen in. Ook in haar eerdere jeugdliteratuur en romans (106 in totaal nu al!) toonde zij een groot hart voor kwetsbare kinderen.
In de roman worden afwisselend witte en grijze bladzijden gebruikt.
De witte bladzijden slaan op het heden. Daisy, de verteller, overdenkt de acht jaar waarin ze als kind, na hun laatste stopplaats in Monterrey, Mexico, gescheiden leefde van haar moeder en broer. Therapeute Cassandra geeft haar de raad om het dikke glas tussen haar heden en verleden te doorbreken. .Dat probeert ze in zeven stappen die Cassandra haar opdraagt.
Ieder stap levert flashbacks op die we lezen in de grijze bladzijden. Die duidelijke structuur maakt de roman heel toegankelijk.
In versneld tempo herneemt de volwassen Daisy de tocht vanuit Amerika terug naar hun laatste verblijfplaats in Monterrey. Daar erfde ze van de imker Saturnino, voor haar ‘de vader die ik nooit gekend heb’, een grote som geld, zijn huis en imkerij. Ook naar haar broer Willow die ze in Monterrey achterliet en die ze mist, wil ze op zoek.
Bij aankomst wordt ze opgevangen door Rodrigo en zijn zoon Jesüs. Dank zij het gewezen nauwe contact van Jesüs met de overleden Saturnino én diens logboek zorgt hij voor de laatste schakel tussen verleden en heden.
Jesüs is het ook die haar (en Kristien Dieltiens ook ons, in heel mooie bladzijden!) laat kennismaken met het gedrag van de bijenwereld. Hun gedrag heeft het kind Daisy van de dood gered.
En Daisy beseft: ‘De bijen van Saturnino hadden een deur geopend‘ en ‘Alles wat hij (Saturnino in zijn logboek) ) had beschreven, klopte met mijn leven’.
De flashbacks in de grijze bladzijden brengen ons naar verschillende personen die Daisy’s leven beïnvloedden.
Vooreerst is er moeder Pearl (what’s in a name..), een fysiek aantrekkelijke vrouw. Een narcistische vrouw ook die verslaafd is aan zichzelf, die zichzelf verheven voelt boven leraars (ze is bewust thuislerares) en dokters.
Behalve het Münchhausen by Proxy syndroom, vertoont Pearl nog meer psychopatische trekken.
Als borderliner is ze emotioneel instabiel en impulsief, met terugkerende relatieproblemen. De mannen met wie ze om de haverklap relaties aangaat, dumpt ze meteen wanneer ze zwanger wordt. Telkens laat ze het kindje verdwijnen. Om mogelijke vragen te vermijden, ‘vlucht’ ze met haar kinderen naar een volgende bestemming..
Als eerste bant ze haar moeder Granny uit hun leven.. Granny vermoedt een en ander en protesteert tegen de behandeling van de kinderen. Zij missen haar.
Op verschillende vluchtplaatsen proberen mensen de kinderen te beschermen, mensen waarbij de kinderen zich té goed voelen volgens Pearl en die haar doorzien: Rose, ,een buurvrouw Gladys , Little Liam …Daar loopt het mis wanneer Willow en Daisy ontdekken wat er gebeurt en verplicht worden om een baby, die ze liefdevol Big Liam noemen, te begraven. Op hun laatste bestemming gebeurt hetzelfde met de baby van Pearls laatste ‘geliefde’ Renzo. De roadtrip gaat vanaf dan naar een versneld einde toe. .
Dat Daisy en Willow van hun moeder blijven houden, haar (weliswaar verplicht) dankbaar blijven ‘als mama maar gelukkig blijft’, is aannemelijk lezen we: (…) een moeder in je hoofd, in je lijf, kan nooit geamputeerd worden.’
Daisy neemt pas jaren later afstand, wanneer ‘mama’ voor haar ‘Pearl’ wordt .
Willow, Daisy’s jongere broer, is volgens moeder Pearl laagbegaafd en plast nog in zijn bed. Dat wordt telkens door een woedende Pearl hardhandig afgestraft.
Laag begaafd is de teruggetrokken Willow niet. Hij verzamelt insecten in glazen potjes en bestudeert ze. Om zichzelf te beschermen leeft hij in zijn gedachten en praat hij weinig, behalve met een fictief vriendje Bear. Daisy beschermt hem en waakt over hem, zoals ook hij haar beschermt en redt uit een benarde toestand met hangjongeren.
Daisy vertelt Willow over de boeken die ze stiekem uit een plaatselijke bibliotheek ontleent. Zij fantaseren er verder over, blijven eigen verhalen vertellen en bouwen een eigen schatteneiland. Zo overleven ze hun gedwongen gevangenis.
Ook hierin herkennen we het vaste geloof en pleidooi van Kristien Dieltiens voor de kracht van woorden, boeken en verhalen.
Andere personen van grote betekenis voor de kinderen vermeldde ik al eerder: de vaderfiguur Saturnino, Rodrigo en Jesüs die Daisy inleiden in de wereld van de bijen. Door hem beseft Daisy tenslotte dat ze leefde zoals de insecten van Willow: ‘achter dik glas, starend naar wat zich aan de andere kant afspeelde.’.
Ze is klaar voor de laatste stap van Cassandra’s 7 opdrachten: en nieuw levensverhaal schrijven.
Voor dit levensverhaal ging Kristien Dieltiens ging niet over eén nacht ijs. Drie jaar opzoekingswerk en schrijven gingen aan de publicatie vooraf
Samen met haar Mexicaanse schoondochter en diens zus en zoontje maakte ze een roadtrip in de Zuidelijke Staten van de VS en Mexico. Zij beschrijft de vele bezochte locaties en haar indrukken en ervaringen gedetailleerd, beeldrijk, zintuigelijk en vaak heel poëtisch.
Daarnaast heeft ze ook oog voor de politiek in Texas en Mexico. Ze portretteert zijdelings de
Trump die ze ziet op billboards en op MAGA- T-shirts en die Daisy hoort in de gedreven pro-Trump reacties van moeder Pearl. Daisy laat ze kritisch krantenartikelen lezen waardoor haar een licht opgaat over de Amerikaanse politiek. Haar goudvis noemt Daisy ‘Donald’: ook hij ziet alles achter dik glas.
Kristien Dieltiens liet zich daarnaast door imkers grondig inlichten over de wereld van de bijen en hun gedrag. Daisy ziet de paralellen met haar leven. Lange gesprekken met psychiater Dirk Adriaenssens over het psychopatische gedrag van de moeder en het effect op de kinderen leidde tot diepgang van de personages.
Op de voorstelling van Zwermkoorts vertelt Kristien Dieltiens: :
Het anonieme van die eindeloze landschappen, het idee dat je er kunt verdwijnen zonder dat iemand het merkt, bleef bij mij hangen” “Daarnaast las ik veel over bijen. Dichter Maurice Maeterlinck zei ooit dat de mens nog maar vier jaar te leven heeft als de bijen uitsterven“. Zwermkoorts is een begrip uit de bijenwereld en de poëzie, en ik wilde daar graag mee aan de slag.”
Hoe heb ik Zwermkoorts beleefd?
Zwermkoorts is naar inhoud een a-typische Dieltiensroman. Anders dan de vorige is hij niet vanuit een historische, maar wel vanuit een zeer persoonlijke ‘cri du coeur’ geschreven. – Ik las hem met stijgende verwondering, onrust en ongemak.
Hoe zeer heeft Kristien Dieltiens mij in haar eye-opener betrokken! Dat ik, een leek in dit probleem en dit soort situatie, niet aan de geloofwaardigheid twijfel, daarvoor staan de diepgang van de personages, het goed gedocumenteerde en gedetailleerde verhaal garant. Haar vlotte, toegankelijke stijl en zintuigelijke rijke taal trokken mij iedere bladzijde verder. Het is geen roman om in ‘l’heure bleue’ te lezen, maar mijn ‘verwondering’ eindigde in een grote bewondering.
Ik ben ervan overtuigd en ik hoop dat dit ook voor heel veel lezers zo zal zijn.
In boekenvriendschap, Jet
Deze recensie verschijnt ook op "Dun lied donkere draad" de blogsite van de VWS:
Dit is de link.
