De bloem - Willy Brandt

De bloem

Soms zijn er momenten die zich onuitwisbaar in je geheugen griffen.

Ze zijn zeldzaam, soms zelfs uniek. Als je dan het geluk hebt om een fototoestel bij te hebben, dan kunnen die momenten digitaal voor de eeuwigheid bewaard worden.

Een dergelijk moment maakte ik mee op dinsdag 9 november van het jaar 2021.

Het gebeuren speelde zich af op een plein in Freiburg.

Op 9 november 1938 werd op die plaats de synagoge van Freiburg door de stormtroepen van de SS in brand gestoken. De brandweer mocht de omringende gebouwen van het vuur vrijwaren, maar mocht de brandende synagoge niet blussen. Het was de start van de jodendeportatie in Freiburg.

Nu staat er alleen nog een herdenkingsmonument. Een ondiepe vijver in de vorm van het vroegere gebouw en enkele maquettes van de bewuste tempel.

Er was, pas enkele uren geleden, een herdenkingsbeleving gehouden. Tientallen rozen lagen verspreid langs de boorden van het monument.

Nu was het plein zo goed als verlaten. Enkele studenten troepten samen onder de bomen langs het plein, verder was er niemand meer.

En dan was er die vrouw.

Ik had haar eerst niet opgemerkt, mijn partner diende daarvoor zelfs mijn aandacht op haar te vestigen. Ze was ook geen opvallende verschijning. Op mijn foto van een van de maquettes is alleen nog maar als een schim aanwezig.

Ze stond daar maar, gehuld in een lange, bruine jas.

Haar rechterhand omklemde een grote, zwarte handtas alsof het een houvast was.

Op haar gezicht tekende zich als het ware de film van het lang voorbije gebeuren af. Herinneringen hadden zich diep in haar huid gegroefd.

Plots zette ze enkele stappen voorwaarts en boog voorover, naar het monument.

Toen pas merkte ik de roos op die ze in haar linkerhand verborgen had gehouden.

Ze legde hem in een ontwapenend gebaar neer, in volle overgave.

Haar rood en geel gekleurde roos werd opgenomen in de zee van andere bloemen.

De vrouw zette enkele stappen terug. Ze huiverde. Ze beleefde de wereld om haar heen niet meer. Alleen de herinneringen aan het gebeuren vervulden voor die enkele minuten haar geest. Ze was als het ware niet meer aanwezig in het heden, maar vertoefde vele jaren terug in de tijd. Zelden zag ik oprechter verdriet en ontzetting voor een gebeuren uit een ver verleden.

Haar verhaal bleef voor me verborgen, maar mijn camera legde haar emoties vast.

Er kon niets ingevuld worden bij het beklijvende beeld dat zich voor me afspeelde. Het zou onrecht gedaan hebben aan de waarheid die we niet kennen.

Misschien was ze zelf een slachtoffer, misschien betoonde ze als Duitse vrouw haar plaatsvervangende schaamte aan de slachtoffers.

Wat het ook was, zelden was een beeld zo oprecht en intens.

Het was geen brutaal beeld, maar een gebeuren dat met een intense rauwheid de empatische herbeleving van die vrouw onverbloemd aan de buitenwereld zichtbaar maakte.

Het leerde me dat er, in het huidige Duitsland, over het verdoemde verleden gepraat kan, en mag worden en dat ook daar de slachtoffers niet worden vergeten.

Automatisch dacht ik ook aan de huidige slachtoffers van oorlog en onderdrukking. Ze zijn er nog steeds. Meer nog dan ooit tevoren.

Te veel om genoeg rozen te hebben.

© Willy Brandt

Willy Brandt - de naam is echt géén pseudoniem - is voornamelijk fotograaf. Maar af en toe schrijft hij ook wel 's een gedicht of een flard persoonlijk proza. Dat zal hier in de toekomst af en toe nog wel 's blijken!

"Zicht op Freiburg" (Foto: Dienst Toerisme)